Ix-xita jieħdu pjaċir biha l-bdiewa għax issaqqilhom l-għelieqi, iżda l-baħħara jibżgħu minnha għax il-maltemp huwa ta' riskju għalihom.
kategorija
il-meteoroloġija
Xħin jasal il-Milied il-ħeġġa tax-xitwa tkun diġà bdiet.
Fi żmien il-Milied kulħadd ikun ħerqan għat-temp iżjed kiesaħ tax-xitwa.
Xemx u xita Alla jaf meta.
Alla biss jaf x'hemm jistenniena fil-futur.
Xemx ta’ Settembru tiftaħ il-bibien u r-rixtellu.
F'Settembru jagħmel ħafna riħ qawwi mix-Xlokk.
Ix-xemx miblula taħraq.
Ix-xemx li ma tħosshiex taħraq xorta waħda tieħdok u tagħmillek il-ħsara.
Xemx li ma ssaħħanx aħjar il-bard minnha.
Xemx li ma ssaħħanx ma fihiex gost. Aħjar il‑bard.
Xemx bajda tiġbed ix-xita.
Meta x-xemx tkun tidher bajda sinjal li tkun se tagħmel ix-xita.
Xarba tar-riħ, il-wiċċ jiġi f’sensih.
Meta wara ħafna żmien bla qatra xita terġa' tagħmel ħafna xita bir-riħ, l-uċuħ tar-raba' jieħdu r-ruħ.
Wara r-ragħad tiġi x-xita.
Meta tagħmel xi maltempata, l‑ewwel iberraq, imbagħad iriegħed u wara tagħmel ix‑xita
Wara l-maltemp jiġi l-bnazzi.
Wara perjodu ikrah jiġi ieħor sabiħ.
Wara l-berqa stenna r-ragħda.
Meta tagħmel xi maltempata, l‑ewwel iberraq, imbagħad iriegħed u wara tagħmel ix‑xita.
Wara l-beraq jiġi l-meraq.
Ix-xita li tagħmel f'Settembru tgħin biex iħaxxen ir-rummien.
Wara l-beraq ir-ragħad u wara r-ragħad ix-xita.
Meta tagħmel xi maltempata, l-ewwel iberraq, imbagħad iriegħed u wara tagħmel ix-xita.
Tramuntana mara, tnixxef il-miżwed u tgħaqqad il-qara’.
Ir-riħ li jkun ġej mit-Tramuntana jnixxef il-miżwed tal-piżelli u jonfoħ il-qara'.
Torqodx fid-dawl tal-qamar għax jagħtik ħmar il-lejl.
Superstizzjoni fejn kienu jemmnu li d-dawl tal-qamar għandu s-setgħa jqabbad ħmar il-lejl lil dak li jkun jekk jorqod fih.
Tlestix toqlija għal tal-ajru u tal-baħar.
Titwebbilx li se jkollok xi ħaġa qabel ma tassew tiksibha.
Tiżrax it-tamal jekk ma jkunx qamar.
It-tamal m'għandux jinżera' jekk ma jkunx qamar sħiħ (kwinta).
Titlobx xita f’Jannar għax jagħmillek is-silġ.
Ix-xita veru li żmienha f'Jannar, iżda jista' jagħmel iżjed minn hekk u jagħmel is-silġ. Bl-istess mod, m'għandekx titlob wisq għal xi ħaġa, għax mhux talli sseħħ, talli sseħħ bl-esaġerazzjoni u tispiċċa tbati xorta.
Tisħitx il-qamar fl-art għax iġiblek għawġ u mard.
Superstizzjoni fejn kienu jemmnu li l-qamar għandu qawwiet misterjużi kbar, saħansitra li jġiblek ħafna mard u inkwiet jekk tisħtu.
Tiddinx qabel jisbaħ.
Titwebbilx li se jkollok xi ħaġa qabel ma tassew tiksibha.
Tgħoddx il-ġranet tal-qamar għax ma jħallikx tistabar.
Superstizzjoni li l-qamar jirregola waħdu ċ-ċiklu mestruwali u li allura l-mara għalxejn toqgħod taħseb fuq meta se jiġiha.
Tal-bigilla ma qal xejn u r-rebħ tagħna għadu ġej.
Dari kien jgħaddi tal-bigilla jbigħ il-bigilla sħuna. Kien jagħti l-kas li l-bigilla tkun diġà bdiet f'Ottubru, imma x-xita tkun għadha ma bdietx.
Skont l-annata timtela l-qannata.
Ikollna ħsad tajjeb skont kemm kien hemm kundizzjonijiet tajbin matul is-sena (jiġifieri l-annata). Qannata hija reċipjent kbir.
Sħab mil-Lbiċ xita żgur iġib.
Is-sħab mil-Lbiċ iġib miegħu x-xita.
Sena tax-xita sena tal-maltemp.
Sena li fiha tagħmel ħafna xita, ġeneralment jagħmel ukoll ħafna maltemp.
Sema naqxet il-fekruna, jew xita qliel jew riħ fortuna.
Meta fis-sema jkun hemm sħab dahar il-fekruna (Cirrocumulus), stenna xita qliel jew riefnu.
Sebaħ fl-aħħar nhar il-ġahar.
Wieħed m'għandu qatt jitlef it-tama f'sitwazzjoni ħażina, bħal meta jisbaħ wara ġurnata mċajpra. Ġahar proprjament tfisser persuna li ma tarax sew.
Sax-xemx u l-qamar jiġġieldu.
It‑tilwim u l‑ġlied huma komuni ħafna.
Sajf imniddi, ħarġa mimlija.
Jekk fis-sajf tagħmel xi ftit xita, il-pjanti ħdejn il-bieb u fit-tieqa (= il-ħarġa) jidhru isbaħ u mimlija.
Riħ xfert, lil hinn jieħdok u lil hawn ma jiġbdekx.
Meta r‑riħ ikun ġej mil‑Lbiċ, l‑opri tal‑baħar (dgħajjes, vapuri, eċċ.) ma jkunux jistgħu jidħlu fil‑port. Riħ xfert huwa riħ qawwi li jqalleb il-baħar.
Riħ ta’ siegħa jnaddaf qiegħa.
Għal għarrieda jaf jiġri xi ħaġa li taqleb is-sitwazzjoni kollha ta' taħt fuq.
Riħ isfel, meta tniggeż il-ħmar kemm jiżfen.
Ir-riħ isfel idejjaq lil kulħadd għax l-arja tkun tqila.
Riħ isfel biċ-ċpar stenna Majjistral.
Meta jkun riħ isfel u biċ-ċpar, sinjal li r-riħ se jdur mill-Majjistral.
Riħ imb riħ jirbaħ il-master.
Meta għandek lagħaba bl-istess ħila (riħ imb riħ), ma jirbaħ ħadd. Il-master tfisser il-logħba, jiġifieri l-l-logħba tkun rebħet fuq il-lagħaba.
Riħ il-Lbiċ jieħu u ma jġib.
Meta r-riħ ikun ġej mil-Lbiċ, l-opri tal-baħar (dgħajjes, vapuri, eċċ.) ma jkunux jistgħu jidħlu fil-port.
Ras ir-Randan, ras il-maltemp.
Malli jasal ir-Randan, jasal ukoll il-maltemp.
Raff tas-sħab ragħad u beraq stenna.
Meta tara li s‑sħab ikollu bħal irjus fit‑tarf, għid li ġejjin ir‑ragħad u l‑beraq.
Raff bl-irjus ragħad u beraq iġib.
Meta tara li s-sħab ikollu bħal irjus fit-tarf, għid li ġejjin ir-ragħad u l-beraq.
Qatt issiefer kontra r-riħ.
Jekk timxi mal-kurrent u tħares ir-regoli, inqas għandek ċans li tispiċċa fl-inkwiet.
Qatt issiefer b’riħ ħażin.
Tibdiex biċċa xogħol meta diġà tkun taf li bdejt bi żvantaġġ.
Qamar Settembru jiġbed sebgħa warajh.
Il-qamar ta' Settembru juri x'temp ser jagħmel fix-xhur li ġejjin.
Qamar rieqed baħar imqajjem; qamar wieqaf baħar bnazzi.
Meta l-qamar ikun f'pożizzjoni aktar orizzontali, l-baħar ikun imqalleb, u meta l-qamar ikun f'pożizzjoni aktar vertikali, il-baħar ikun kalm.
Qamar Jannar ħareġ il-bniet mill-għar.
Il-qamar ta' Jannar ikun jiddi ħafna iżjed mix-xhur l-oħra.
Qamar Frar kull siġra tagħmel l-għabar.
Superstizzjoni li l-qamar fi Frar iħeġġeġ lis-siġar jagħmlu l-fjuri (l-għabar).
Qamar bil-qiegħa riħ isfel iġib.
Meta l‑qamar ikollu dija (= qiegħa) madwaru, ikun riħ isfel.
Qabel Jannar la xita u lanqas bard.
It-temp xitwi jibda tassew minn Jannar 'l hemm.
Qabel il-Milied la bard u lanqas ksieħ.
Il-bard u l-ksieħ jibdew tassew wara li jgħaddi l-Milied.
Qabel il-ħġejjeġ, tinżax suf u tbiddilx ħwejjeġ.
Lejn l-aħħar ta' Ġunju, nistgħu nwarrbu għalkollox il-ħwejjeġ tax-xitwa.
Oqgħod kwiet għax tiġi x-xita u jagħmel il-wied.
Rażżan ilsienek biex ma toħloqx inkwiet.
Nhar ta’ Sibt, ħin jew ieħor għandha toħroġ ix-xemx.
Superstizzjoni li nhar ta' Sibt dejjem toħroġ ix-xemx, għax huwa jum il-Madonna u dan huwa l-jum li fih il-Madonna tnixxef il-ħrieqi tal-Bambin Ġesù.
Nhar San Pawl it-temp iqalleb seba’ darbiet.
Fil-festa tal-Konverżjoni ta' San Pawl, fil-25 ta' Jannar, it-temp ikun instabbli ħafna.
Nhar San Mattija żriegħ it-tomnija, u la mwaħħar u la bikrija.
F’San Mattija għandu jinżara’ l‑qamħ. It‑tomnija tirreferi għat‑tgħam u mwaħħra tfisser tard fl‑istaġun. San Mattija jiġi fl‑24 ta’ Frar.
Nhar il-Lunzjata tiġi l-bilbla u tmur l-alwetta.
Għall‑ħabta tal-Lunzjata, l-alwetta tisparixxi u tiġi l‑bilbla (dawn żewġ tipi ta’ għasafar). Il-bilbla tagħmel Malta minn Marzu sa Ottubru u l-alwetta tpassi fil-ħarifa. Il-Lunzjata tiġi fil-25 ta' Marzu.
Nannu xiħ bil‑kabozza u d-dulliegħ.
Meta raġel jixjieħ ma jagħmel xejn utli, ħlief jissaħħan bil‑kabozza (għamla ta' kowt) u joqgħod id‑dar jiekol.
Nannu xiħ bil-kabozza u l-muftieħ.
Meta raġel jixjieħ ma jagħmel xejn utli, ħlief jissaħħan bil-kabozza (għamla ta' kowt) u joqgħod id-dar.
Mulejja, fix-xitwa agħtina xitwina u fis-sajf agħtina sajfitna.
Nitolbu lil Alla biex it-temp dejjem ikun favurina u f'waqtu.
Mogħdija ta’ għasafar kbar sinjal li ġej il-maltemp.
Meta tara l-għasafar kbar jittajru sinjal li jkun ġej il-maltemp dalwaqt.
Min tagħmlu baħar ikun għadira.
Hemm min taħsbu bravu ħafna jew għandu ħafna flus, iżda ma jkun veru xejn.
Minn mitt Mejju ma jgħaddix wieħed li ma jagħmilx xita.
F'Mejju tagħmel ix-xita, żgur mhux forsi.
Min ma jridx jibtell ma joħroġx fix-xita.
Min ma jridx inkwiet m'għandux iġibu b'idejh. Jibtell tfisser jixxarrab.
Min jiżra’ r-riħ jaħsad it-tempesti.
Il-kastig ikun kbir skont kemm ikun kbir il-ħażin li tkun għamilt.
Min jitwieled taħt stilla tal-Lvant, ħajtu tkun kollha hena u kant.
Superstizzjoni li dawk li jitwieldu meta l-istilel ikunu fil-Lvant, ix-xorti tidħqilhom u jgħixu ħajja sabiħa.
Min jimxi bir-riħ isib ruħu f’nofs it-triq.
Min diġà jibda b'vantaġġ fuq ħaddieħor, aktar għandu ċans jirnexxi.
Min jibża’ li jismar ma joqgħodx fix-xemx.
L-inkwiet m'għandekx xi tridu.
Min joħbol biċ-ċajt, jiled ir-riħ.
Kull ma jagħmel l-injorant huwa bla valur.
Min ikun mimli ċomb ma jintefax il-baħar.
Min jaf li għandu tort jipprova jaħbi l-ħażin li għamel akkost ta' kollox.
Min ikollu għalqa mal-baħar irid oħra r-raħal.
Dari l-bidwi kien isibha iktar bi tqila jasal sal-għalqa li tkun fejn il-baħar, u allura kien ikollu oħra aktar viċin ta' daru biex jgħajjex il-familja biha.
Min għall-mulett ixammar jifdallu xi jqammar.
Il-mulett iżjed faċli jinqabad meta jkun jidher il-qamar. Ixammar tfisser jistad.
Mingħajr bella ma tinbena ħalla.
Ix-xita (= bella) hija importanti ħafna għall-uċuħ tar-raba'.
Mill-Milied ‘il fuq, iż-żmien jibda jagħti fil-buq.
Wara l-Milied, dari min ma kellux flus kien ibati ħafna minħabba t-temp xitwi. Buq huwa trumbetta.
Mill-ksieħ u r-riħ jiġu l-għelejjel, mix-xemx u x-xita jsiru l-għelejjel.
Il-kesħa u r-riħ imarrdu l-uċuħ tar-raba' (l-ewwel tifsira ta' għelejjel - plural ta' għalla - hija mard), filwaqt li x-xemx u x-xita jagħmlulhom il-ġid (it-tieni tifsira ta' għelejjel hija wċuħ tar-raba').
M’hawn xejn ġdid taħt il-kappa tax-xemx.
Iż-żmien jgħaddi iżda ċ-ċiklu tad-dinja dejjem l-istess jibqa'.
Meta x-xott jixxarrab malajr jinxef.
Min hu fqir bil-ftit għajnuna li jingħata xorta ma jgħaddix.
Meta x-xita tagħmel bikri u tibqa’ sal-imwaħħar, il-bidwi jkollu x’jitma’ u jaħżen sal-aħħar.
Ix-xita fit-tul tgħin biex jirnexxu l-uċuħ tar-raba', u b'hekk il-bidwi jkollu biex jitma' lil familtu.
Meta x-xemx tinżel fl-ixkora turi l-maltemp.
Meta x-xemx titgħatta bis-sħab (= l-ixkora) stenna l-maltemp.
Meta x-xemx issaħħan f’Jannar, ikollok biex fis-sajf timla d-dar.
Meta tagħmel ħafna xemx f'Jannar, it-tgħam jikber sew.
Meta xxebba’ fl-ilma taflija, kull sbula tagħmel mija.
L-isbul jikber ġmielu meta l-ħamrija taflija tixrob ħafna ilma.
Meta tqattar ix-xita, is-sajda tkun f’waqtitha.
Meta terġa' tibda x-xita, jerġa' jibda s-sajd.
Meta tkun sena milwiema, il-ħalel tal-ħuxlief ikunu kbar u tal-qamħ ikunu xagħar żgħar.
Meta matul is-sena tagħmel ħafna xita (= tkun milwiema), il-ħuxlief jikber ħafna iżjed iżda l-qamħ ibati daqstant ieħor.
Meta tkun ix-xita f’Jannar għandek il-qoton id-dar.
Il-qoton jikber iżjed bix-xita ta' Jannar.
Meta titla’ x-xemx, titla’ għal kulħadd.
Fid-dinja ħadd ma hu iżjed speċjali minn ħaddieħor.
Meta titla’ x-xemx jgħibu l-kwiekeb.
Fil-ħajja jeħtieġ li tiffoka fuq dak li huwa tassew importanti; ix-xemx iġġib fix-xejn il-kwiekeb.
Meta tidher it-Trajja, il-qoton jisbieħ.
Meta fis-sema tara l-kwiekeb tat-Trajja (Pleiades) - li jinsabu fil-kostellazzjoni tat-Tawr - il-qoton ikun beda jisbieħ.
Meta tidher il-qawsalla waqt il-maltemp ta’ filgħodu turi xita; ta’ filgħaxija bnazzi.
Meta tara l-qawsalla filgħodu tkun ix-xita, u meta tara l-qawsalla filgħaxija jkun bnazzi.
Meta tibda taqa’ l-werqa, ix-xemx taraha bis-serqa.
Ix-xemx tibda tistaħba wara s-sħab meta tibda l-ħarifa.
Meta tara l-qattus jitmiegħek tinsiex tieħu l-kabozza miegħek.
Meta tara l-qattus jitmiegħek sinjal li tkun ġejja x-xita. Kabozza hija tip ta' kowt.
Meta tara l-ħuttaf tkun ġejja x-xita.
Meta tara l-ħuttafa (għasfur tal-ispeċi Hirundo rustica) lesti ruħek għax-xita u mur stkenn.
Meta tara l-beraq lesti l-girna fejn tintebaq.
Meta tarah iberraq lesti ruħek għax-xita u mur stkenn (= tintebaq). Girna hija kmajra.
Meta qattus tara f’xi gallarija, għid li ħierġa x-xemx.
Il-qtates iħobbuha s-sħana tax-xemx u jmorru fiha meta toħroġ.
Meta Marzu jaħqarna, il-baqra turina b’qarnha.
Il-baqar iċaqilqu rashom meta f'Marzu tagħmel ħafna kesħa.
Meta l-qamar irabbi l-qiegħa, tista’ tgħid li hu riħ isfel.
Meta l-qamar ikollu dija madwaru, ikun riħ isfel.
Meta l-qamar ikun immejjel juri li jkun ġej il-maltemp.
Ikun mistenni l-maltemp meta l-qamar ikun immejjel.
Meta l-qamar ikollu l-għalqa lesti biex tisma’ b’xi għarqa.
Meta l-qamar ikollu ċerta dija mad-dawra tiegħu, sinjal li jkun ġej maltemp kbir u għalhekk ma tridx tersaq lejn il-baħar għax jieħdok.
Meta l-Punent u l-Majjistral ikunu bix-xlieqa, kulħadd ikun bid-diqa.
Meta r-riħ ikun ġej mill-Punent jew mill-Majjistral, jagħmel temp ikrah u kulħadd ikollu burdata ħażina. Xlieqa hija dik il-linja sħab fuq l-orizzont.
Meta l-Milied taħt il-bejt, l-Għid fuq il-bejt.
Meta jagħmel temp ikrah fil-Milied, fl-Għid ipattilu u jagħmel bnazzi.
Meta l-kelb jitmiegħek u l-ħmar jimraħ, jew l-irwiefen ittenna jew bix-xita għandek tifraħ.
L-imġiba tal-annimali turik x'tip ta' maltemp qed tistenna - jew riħ qawwi, jew xita biex issaqqilek l-għelieqi.
Meta l-gru jgħaddi fil-għoli, ikun ġej il-maltemp.
Meta tara l-gru (għasfur tal-ispeċi Grus grus) itir fil-għoli, sinjal li jkun ġej il-maltemp.
Meta l-gawwi jkun jogħla flimkien, ikun ġej ir-riħ.
Meta l-gawwi jidħol jistkenn l-art, sinjal li ġej riħ qawwi.
Meta l-farfett jittajjar, l-uċuħ jaqżbu kollha nwajjar.
Fl-aħħar ta' Marzu, ix-xitwa tasal fi tmiemha u tibda r-rebbiegħa. Nwajjar huwa d-diminuttiv plural ta' nwara, li tfisser fjura.
Meta l-baħar juri qiegħu l-maltemp jerfa’ driegħu.
Il-maltemp tant ikun qawwi li l-baħar mill-qiegħ iqallbu.
Meta l-ajru jagħmel tiegħu, sal-baħar juri qiegħu.
Il-maltemp tant ikun qawwi li l-baħar mill-qiegħ iqallbu.
Meta jsaffru l-iġfien ikunu fgaw il-widien.
L-iġfna/iġfien (plural ta' ġifen) kienu jsaffru għall-għajnuna fil-maltemp, bl-istess mod li ħaġa bilfors issir kawża ta' xi ħaġa oħra.
Meta jitbierek ir-riħ, in-nies jerfgħu l-ġieħ.
Dari kien hemm l-obbligu li min hu Nisrani jitqarben tal-inqas darba f'sena, fi żmien l-Għid il-Kbir, u dan jinzerta l-istess żmien li fih jitbierek ir-riħ.
Meta jispiċċa l-bettieħ, is-senduq jimla li fih għax il-bajd bil-għali jinbiegħ.
Lejn l-aħħar tas-sajf (= meta jibda jispiċċa l-bettieħ), dari kien jogħla l-prezz tal-bajd għax it-tiġieġa tkun diġà bdiet terfa', jiġifieri tieqaf tbid il-bajd.
Meta jiġu l-pluvieri jiġi l-maltemp.
Meta jiġu l-pluvieri, li huma għasafar tal-ispeċi Pluvialis squatarola, stenna l-maltemp.
Meta jiġi Ħadd il-bluh, ix-xita tibda tfuħ.
Meta jasal il-Karnival (= Ħadd il-bluh), tibda tagħmel inqas xita.
Meta jiftaħ il-Punent ikun għadda l-maltemp.
Meta r-riħ ikun ġej mill-Punent, sinjal li l-maltemp ikun għadda.
Meta jidhru l-kwiekeb kbar, ix-xita tkun qrib.
Il-kwiekeb kbar u ċari huwa sinjal li tkun ġejja x-xita.
Meta jidher il-Kawkaw, riħ Nofsinhar.
Meta fis-sema tkun tista' tara l-Kawkaw (= Alpha Carinae/Canopus, magħmula minn żewġ kewkbiet), ir-riħ ikun ġej min-Nofsinhar.
Meta jidher il-busuf u l-farfett jibda jittajjar, l-art tkun saħnet u l-uċuħ taqbeż kollha nwajjar.
Fl-aħħar ta' Marzu, ix-xitwa tasal fi tmiemha u tibda r-rebbiegħa. Nwajjar huwa d-diminuttiv plural ta' nwara, li tfisser fjura.
Meta jberraq il-Punent, ikun ilesti għall-maltemp.
Lesti ruħek għall-maltemp meta jkun ir-riħ mill-Punent u bil-beraq.
Meta jberraq il-Punent, aħsiblu biex tkun lest.
Lesti ruħek għall-maltemp meta jkun ir-riħ mill-Punent u bil-beraq.
Meta Jannar tarah lewliemi, ma tarax il-bidwi hieni.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, ix-xogħol tal-bidwi jbati. Lewliemi tfisser bix-xita.
Meta Frar ikun fawwar, f’daqqa l-biedja tmur fl-ibjar.
Il-ħafna xita li tagħmel fi Frar tagħmel ħsara kbira lill-uċuħ tar-raba'.
Meta fl-art jidħol il-gawwi, stenna riħ qawwi.
Meta l-gawwi jidħol jistkenn l-art, sinjal li ġej riħ qawwi.
Meta fis-sajf tberraq it-Tramuntana, jew xita qliel jew kbira sħana.
Meta jkun riħ bil-beraq ġej mit-Tramuntana, dan ifisser li jew ġejja ħafna xita jew ħafna sħana.
Meta d-dinja tmiegħkek, il-qamar fl-aħħar iżiegħdek.
Superstizzjoni Maltija fejn kienu jemmnu li jekk il-biedja tkun sejra ħażin, il-qamar ipattilek u jġiblek ir-risq.
Meta d-dielja toħroġ ir-rimja tfakkarna fil-Wirja.
Meta d-dielja tibda tarmi, niftakru fil-Wirja tal-Imnarja (li tiġi fid-29 ta' Ġunju).
Meta d-dielja tistaħba, in-nies tħoss il-bard ħafna.
Meta d-dielja toħrof (= twaqqa' l-weraq) ifisser li tkun dieħla x-xitwa.
Meta Alla jtina l-bqija tax-xita, l-ilbies tas-sbul jitwal ’il fuq mill-komma.
Il-qamħ ikompli jikber meta x-xita tagħmel f'waqtha.
Mal-Gandlora stilel fora, l-ajru jtella’ imma jiċċara.
Fil-bidu ta' Frar, daqqa jkun temp ikrah u daqqa jkun bnazzi. Stilel fora tfisser li l-istilel jidhru ċari. Il-Gandlora tiġi fit-2 ta' Frar.
Mal-ewwel berqa n-nannu jofqos il-miżwed u n-nanna tlesti l-imserka.
Meta dari kienet tibda d-dieħla l-ħarifa, il-bdiewa kienu jaħsbulu biex jiżirgħu l-ful u l-ħajjata kienu jibdew jinsġu. Il-miżwed jirreferi għall-qoxra tal-ful u l-imserka tirreferi għal parti mill-makkinarju tal-insiġ.
L-iswed ibeżża’ u l-abjad ixebba’.
Kulħadd jibża' mis-sħab iswed, iżda s-sħab tax-xita huwa l-abjad.
Lil min ommu tħobbu, ixxiddlu l-kabozza f’Mejju.
F'Mejju t-temp ma jkunx stabbli u għalhekk jeħtieġ li tilbes adattat. Kabozza hija tip ta' kowt.
Li fis-sajf iġġorr in-nemla, fil-ħarifa tkaxkru l-ħamla.
Inti taħdem u tistinka biex tfaddal, u l-membri ingrati ta' familtek iberbqulek kollox. Il-ħamla huwa dak kollu li jġorr miegħu l-ilma meta tagħmel ħafna xita.
L-għali u l-maltemp jiġu bla ma tibgħat għalihom.
L-inkwiet jiġi fuqek mingħajr ma tkun qed tistennieh.
L-ewwel xita tkun għar-raba’ u għall-bjar; jekk tissokta bil-ġid, l-irziezet u d-djar.
Aktar kemm tagħmel xita, aktar ingawdu għax aktar ikollna x'nixorbu u x'nieklu.
L-għerienaq il-maltemp iqanqlilhom il-ġwienaħ.
Meta jagħmel il-maltemp, l-għasafar ibatu.
La tibtell l-għetejba toħla l-ilbieba.
Malli tagħmel l-ewwel xita wara sajf twil, jibda jaqleb it-temp u l-ikel jibda jiġina itjeb. Tibtell l-għetejba tfisser li tixxarrab l-għatba tal-bieb, u l-ilbieba hija l-biċċa r-ratba tal-ħobż.
La tħallix is-sħiħ għar-riħ.
Toqgħodx moħħok fl-irqaqat għax tispiċċa tinsa l-essenzjali.
Lampuka mixwija tfakkrek fl-ikla xitwija.
Ottubru huwa l-istaġun tal-lampuki, u r-riħa tfuħ tal-lampuki mixwija tfakkarna li deħlin fil-ħarifa u x-xitwa.
L-ajru akbar mit-tajra.
Hemm sitwazzjonijiet li ma tistax tikkontrolla, għax huma ferm ikbar minnek.
L-aħjar ħut jgħum f’qiegħ il-baħar.
Min jagħmel xogħlu sew u bil-għaqal ma jkunx iħobb jidher.
Kull kalanka port.
Xorta għalija, mhix ser tagħmilli differenza. Kalanka tirreferi għal daħla dejqa fuq il-baħar.
Kull għasfur imur mar-riħ, biss il-bies imur kontrih.
L-għasafar kollha jmorru fid-direzzjoni tar-riħ minbarra l-bies.
Kull baħar jipplaka.
Kull ħaġa ħażina xi darba tasal fi tmiemha. Jipplaka tfisser jikkalma.
Kif tibda l-ħdura, in-nies tibda ssebbaħ il-bħura.
Malli toqrob ir-rebbiegħa, in-nies jitħajru iżjed jersqu lejn il-baħar. Bħura plural ta' baħar, b'referenza għax-xtut.
Kif jibda jaqa’ l-weraq, jisreġ il-beraq.
Jibda jberraq malli tibda dieħla l-ħarifa. Jisreġ tfisser jixgħel.
Kewkba ħamra nar, dell ħażin.
Dari kienu jemmnu li kewkba ħamra ħafna hija sinjal ta' risq ħażin.
Jew issensel jew ixxenxel.
Meta ma tagħmilx xita l-uċuħ tar-raba' jinxfu kollha (= f'sensiela), u meta tagħmel ix-xita jkunu għammiela ħafna (= ixenxlu, jagħmlu l-għeruq).
Jekk toħroġ Santa Katerina, toħroġ il-Kunċizzjoni.
Jekk it-temp jippermetti li toħroġ Santa Katerina, mela jippermetti li toħroġ ukoll il-Kunċizzjoni. Santa Katerina tiġi fil-25 ta' Novembru u l-Kunċizzjoni tiġi fit-8 ta' Diċembru.
Jekk tara l-kwiekeb ilebilbu riħ qawwi stenna.
Meta tara l-kwiekeb ilebilbu, għid li ġej riħ qawwi.
Jekk tagħmel ix-xita f’tar-Rużarju filgħodu tkun bikrija, jekk waranofsinhar tkun imwaħħra.
Meta x-xita tiġi fl-ewwel Ħadd ta' Ottubru, jekk ikun filgħodu tagħmel ix-xita kmieni fl-istaġun u jekk filgħaxija tagħmel ix-xita tard fl-istaġun. Il-Madonna tar-Rużarju tiġi fis-7 ta' Ottubru.
Jekk tagħmel ix-xita f’Santa Bibjana, iddum tagħmel xita erbgħin ġurnata.
Jekk lejn il-bidu ta' Diċembru tagħmel ix-xita, din tibqa' tagħmel għal erbgħin jum. Santa Bibjana tiġi fit-2 ta' Diċembru.
Jekk ma’ nofsinhar ix-xemx tkun safra bajdanija, aktarx tkun xita għal filgħaxija.
Jekk ix-xemx tkun safra bajdanija għall-ħabta ta' nofsinhar, wisq probabbli tagħmel ix-xita filgħaxija.
Jekk ma taqsamx il-bħajjar ma tkunx tista’ tnajjar.
Kien jeħtieġ li l-baħrin imorru jaħdmu fuq il-baħar 'il bogħod minn familthom biex jaqilgħu x'jieklu. Bħajjar huma oċeani u tnajjar tfisser tkampa.
Jekk ma jagħmilx ilma nixorbu l-ilma, jekk jagħmel l-ilma nixorbu l-inbid.
Meta tagħmel ix-xita, jikber l-għeneb u nagħmlu l-inbid bih. Jekk le, ma jkollna xejn.
Jekk l-ors ibill siequ fil-Gandlora, stenna xita qawwija wara.
Meta f'jum il-Gandlora tagħmel ix-xita, tagħmel xita iżjed qawwija wara. Il-Gandlora tiġi fit-2 ta' Frar.
Ja xbat ħabbat, ma mejjilthiex il-għaduma u qtilthiex il-għaġuża.
Fi Frar ġieli jinzerta ma tagħmilx xita. Xbat huwa isem ieħor għal Frar li nsibuh f'dan il-qawl biss. Għaduma hija kolonna u għaġuża hija mara xiħa.
Ja għasfur tbaħbaħ u nfela; waslet għalik ir-rebbiegħa, ladarba fl-art ix-xgħir mela.
Meta tasal ir-rebbiegħa, l-għasafar ikollhom fejn jinnamraw u jagħmlu l-bejta tagħhom.
Iż-żrigħ u t-tilqim fil-qamar qadim.
Għandek tiżra' u tlaqqam meta jkun qamar qadim (jew xiħ), jiġifieri l-qamar ikun lejn l-aħħar tax-xahar tiegħu qabel jintilef.
Iżra’ u laqqam f’qamar xiħ.
Għandek tiżra' u tlaqqam meta jkun qamar xiħ, jiġifieri l-qamar ikun lejn l-aħħar tax-xahar tiegħu qabel jintilef.
Ix-xitwa mara sewwa, is-sajf raġel xalatur.
Fix-xitwa hemm iżjed ġabra d-dar, fis-sajf hemm iżjed ħruġ u divertiment.
Ix-xita tal-qigħan imwiegħda.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ fuq il-qigħan toħroġ ilma mit-tgħam.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ Jannar troxx il-bżar.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, id-demel (= il-bżar) jidħol aħjar fil-ħamrija.
Ix-xita mill-Punent ma tħallix warajha lment.
Ir-riħ mill-Punent iġib ħafna xita miegħu, u ħadd ma jgorr minnha!
Ix-xita mil-Lvant timla l-vagant.
Ir-riħ mil-Lvant iġib ix-xita miegħu, u din tħaddar fejn ikun għadu vojt (= vagant).
Ix-xita bikrija tnebbet il-ġarġir.
Jinbet il-ġarġir meta tagħmel ix-xita bikrija.
Ix-xita hdiet, kull tajra mxiet.
Ix-xita issa waqfet u kulħadd jista' jkompli fejn ħalla.
Ix-xita għal Sant’Anna bikrija, jekk tagħmel, beraq u sajjetti fiha.
Meta tagħmel ix-xita lejn l-aħħar ta' Lulju tkun bikrija, b'ħafna beraq u sajjetti. Sant'Anna tiġi fis-26 ta' Lulju.
Ix-xita f’San Mark nar fl-art.
Ix-xita lejn l-aħħar ta' April ma tagħmilx ġid lir-raba'. San Mark jiġi fil-25 ta' April.
Ix-xita fil-baħar tinżel.
Aktar kemm ikollok flus, aktar tidħaqlek ix-xorti.
Ix-xita bil-boqoq xita dewwiema.
Ix-xita bil-boqoq tinfiltra fil-ħamrija.
Ix-xemx titla’ u tinżel għal kulħadd.
Kulħadd indaqs fid-dinja, m'aħniex iżjed speċjali minn ħaddieħor.
Ix-xemx tar-rebbiegħa tibla’ bħall-belliegħa.
Ix-xemx li tagħmel fir-rebbiegħa tkun qawwija ħafna. Il-belliegħa hija mostru mitoloġiku Malti li jgħix bil-bjar, il-ġibjuni u l-għerien.
Ix-xemx minn filgħodu turik x’ġej.
Minn filgħodu tinduna x'tip ta' ġurnata se tkun. Bl-istess mod, it-tfal minn ċkunithom juruk x'karattru għandhom.
Ix-xemx ma titgħattiex bl-għarbiel.
Meta jsir xi ħażin kbir, diffiċli ħafna tgħattih.
Ix-xemx ma ddawwalx il-għami.
Min ma jridx jifhem, mhux ser jifhem.
Ix-xemx liżar l-art.
Is-sħana tax-xemx iżżomm l-art sħuna.
Ix-xemx issaħħan imma l-ebda borma ma tgħalli.
Trid taħdem u tistinka biex taqla' l-flus.
Ix-xemx bdiet kiefra u l-gavott ma jdoqqx iżjed fifra.
Proverbju storiku li juri li meta kien ikun ġej il-maltemp, l-ikreh baħri ta' fuq il-vapur (= il-gavott) kien jinżel idoqq il-fifra biex iwissi lil kulħadd. Meta ma kienx jinżel, kien ifisser li l-maltemp għadda.
It-twil seftur tal-qasir.
Billi Frar (= il-qasir) huwa iqsar minn Marzu (= it-twil), it-temp li ma jagħmilx fi Frar jagħmel f'Marzu.
It-temp tal-Punent ksir il-għajn kull mument.
Ir-riħ ikun mill-Punent iġib ħafna sħab.
Is-sajf joħroġ tifel u jidħol xiħ.
Il-jiem fis-sajf ikunu itwal (= ixjeħ) mill-istaġuni l-oħra.
Is-sajf kabozza tal-fqir.
Dari s-sajf kien ikun perjodu fejn min ma kellux biex kien ibati inqas, peress li t-temp ikun isbaħ. Kabozza hija għamla ta’ kowt.
Is-sajf jagħmel tiegħu u msejken min ma jkollux frott minn tiegħu.
Fis-sajf kollox jinxef qoxqox bis-sħana, il-frott trid taħseb għalih minn qabel.
Is-sajf il-maħruq jinqala’ l-ħruġ.
Dari s-sħana li kienet tagħmel fl-eqqel tas-sajf kienet iġġiegħel lin-nies joħorġu 'l barra u jmorru jgħumu, għax ġewwa kienet tkun wisq sħana.
Is-sahra twila għax spiċċat il-qargħa twila.
Il-bdiewa għandhom ġranet tax-xogħol twal ħafna fis-sajf, żmien fejn ma tikbirx il-qargħa twila. Għalhekk jagħmlu s-sahra.
Ir-riħ tax-xirokku jġiegħel lill-ernjużi jdoqqu.
Ir-riħ mix-Xlokk ma jagħmilx ġid lil dawk li jkunu morda bl-ernja (= il-bażwa). Idoqqu fis-sens ta' jilmentaw.
Ir-riħ imexxi l-bastimenti, imma hu jgħarraqhom.
Oqgħod attent għax ħaġa tista' daqqa tagħmillek il-ġid, u daqqa tagħmillek il-ħsara.
Ir-riħ erħilu jonfoħ.
Meta tagħmel it-tajjeb, jiġri x’jiġri jkollok il-kuxjenza nadifa.
Ir-rebbiegħa hi s-sebħ tas-sena, is-sajf nofsinhar, il-ħarifa l-Għarb u x-Xitwa l-lejl.
Ir-rebbiegħa staġun sabiħ ħafna, għax jagħmel minn kull tip ta' temp.
Ir-raba’ tax-xtut bħal-leħja tal-utut.
L-għelieqi ta' ħdejn il-baħar ftit li xejn ikunu għammiela. Utut tfisser bdabad.
Inkella r-roqba, inkella l-ħobża.
Fil-passat ċerti xogħlijiet kienu riskjużi, bħal pereżempju xogħol il-baħħara, imma xorta kellu jsir biex taqla' x'tiekol u tgħajjex lill-familja. Ir-roqba tfisser l-għonq.
In-nemus fuq il-qamħ sinjal li dan ikun qed jisħon.
Meta tara n-nemus fuq il-qamħ tista' tibda taħsad għax tkun waslet is-sħana.
In-nejja reġgħet ġiet u l-fawwara għoddha mtliet.
Tkun bdiet ix-xita (= il-fawwara) sew fiż-żmien fejn jibda jinbiegħ il-qastan nej (= in-nejja).
In-nar u l-ilma jbeżża’.
Is-sajjetti (= in-nar) u l-għargħar (= l-ilma) jagħmlu ħsara kbira.
In-namar t’Alla jbeżża’.
Dari l-qilla tan-natura (eż. il-maltempati) kienu jeħduha bħala wirja tas-setgħa t'Alla. Namar tfisser għemil.
Imxi sewwa u ħalli l-baħar iħabbat.
Meta tagħmel it-tajjeb, jiġri x'jiġri jkollok il-kuxjenza nadifa.
Il-qiegħa għat-tidrija, bil-ħobż u ż-żir fejnek, biex kull fewġa tithennieha.
Dari d-dris kien xogħol sabiħ, li jagħtik pjaċir daqslikieku għaddiet żiffa riħ. Żir tfisser qolla, li hija ġarra tal-fuħħar.
Il-qattus jaħsel wiċċu lejn fejn ikun ġej ir-riħ.
Il-qtates ikunu jafu meta jkun ġej il-maltemp għax iħossuh.
Il-qastanija tajba u x-xemx dejjem mgħajba.
F'Diċembru x-xemx titgħatta bis-sħab (= mgħajba) u ma ssaħħanx daqstant.
Il-qamar mimli imma le jsellimli.
Meta l-mara ma tarax demm mestruwali, dan huwa sinjal li rnexxielha tinqabad tqila. Il-qamar mimli jirreferi għall-fatt li jkun għadda xahar.
Il-qamar jimla meta l-qalb tkun ħimla.
Meta l-qamar ikun qed jimla', tiżdied l-attrazzjoni sesswali. Ħimla tirreferi għall-emozzjonijiet.
Il-qamar bil-pipa f’ħalqu u kulħadd kif Alla ħalqu.
Il-karattru tal-bniedem diffiċli jinbidel, għax hekk maħluq.
Il-Punent iwiegħed u jagħti.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-Punent itella’ u jniżżel kull mument.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-Milied taż-żina, il-Għid fil-kċina.
Jekk jagħmel temp sabiħ fil-Milied, għid li fl-Għid se jkollna eżatt il-kontra. Żina tfisser bnazzi.
Il-malvizz izekzek billejl riħ Nofsinhar.
Il-ħoss li jagħmel il-malvizz (tip ta' għasfur) jindika minn fejn ikun ġej ir-riħ.
Il-Lbiċ riħ jew xita żgur iġib.
Meta r-riħ ikun mil-Lbiċ żgur li jagħmel ir-riħ jew tagħmel ix-xita.
Il-Lbiċ jeħel u l-Punent il-Lbiċ jilgħab.
Ħwejġek jeħlu miegħek bit-tidlik li jġib miegħu r-riħ mil-Lbiċ, u jinbidel il-ħin kollu meta jkun mill-Punent il-Lbiċ.
Il-kwiekeb tegħmeż għandna r-riħ.
Meta l-istilel jibdew iteptpu (= jegħmżu) ħafna, sinjal li jkun ġej ħafna riħ.
Il-ħmar jinġabar meta ġej it-temp.
Il-ħmar jinduna li jkun ġej il-maltemp u jidħol jistkenn.
Il-ġurnata minn filgħodu turik.
Minn filgħodu tinduna x'tip ta' ġurnata se tkun. Bl-istess mod, it-tfal minn ċkunithom juruk x'karattru għandhom.
Il-ful iżirgħu fit-tajn sa rkupptejk u onqxu fit-trab idur għal għajnejk.
Il-ful għandu jiżara' meta tkun ix-xita (= għalhekk fit-tajn) u għandu jiġi minqux meta l-art tkun niexfa (= itir it-trab).
Il-bniedem għaqli ma jdurx ma’ kull riħ.
Bniedem rasu fuq għonqu jkun konsistenti f'li jagħmel.
Il-bnazzi jikxef il-kaxxi.
Il-bnazzi juri s-sbuħija tal-kampanja Maltija. Il-kaxxi huma l-għelieqi.
Il-bidwi sormu jikwi.
Ix-xogħol tal-bdiewa huwa diffiċli immens, speċjalment fix-xmux.
Il-bhejjem ta’ filgħodu tihom tibna ħa joqogħdu.
Il-ħmura ta’ matul il-ġurnata huwa sinjal li ġej il-maltemp, jiġifieri daħħal il-bhejjem ġewwa u stkenn.
Il-beraq fil-Lbiċ ix-xita jġib.
Meta jberraq fil-Lbiċ tagħmel ix-xita.
Il-beraq dukkar tax-xita.
Wara l-beraq tagħmel ix-xita.
Il-bard ta’ Jannar iqaxxar dahar il-ħmar.
F'Jannar tagħmel kesħa kbira.
Il-bard ta’ Jannar iqaxxar ġild il-ħmar.
F'Jannar tagħmel kesħa kbira.
Il-baħar żaqqu ratba u rasu stanga.
M'għandek qatt tieħu sogru mal-baħar għax titqarraq.
Il-baħar żaqqu ratba u rasu ħatba.
M'għandek qatt tieħu sogru mal-baħar għax titqarraq.
Il-baħar żaqqu ratba u rasu iebsa.
M'għandek qatt tieħu sogru mal-baħar għax titqarraq.
Il-baħar tqassmu jsir għadajjar.
Meta xi ħaġa taqsamha f'ħafna biċċiet żgħar tispiċċa ma tgawdi xejn minnha.
Il-baħar ta’ Mejju jgħarrqek u jħallik.
F'Mejju daqqa jkun il-maltemp u daqqa jikkalma.
Il-baħar sinjur aktar mill-art.
Il-baħar joffri aktar rikkezzi mill-art.
Il-baħar ftit ftit jiekol ix-xatt.
Il-progress isir naqra naqra.
Il-baħar fis-sajf xiħ u fix-xitwa ġuvni.
Il-maltempi fuq il-baħar fis-sajf ikunu ħafna inqas ħorox milli fix-xitwa.
Il-baħar duqu qabel ma titla’ fuqu.
Ara li l-ħajja fuq il-baħar tgħodd għalik qabel ma tiddeċiedi.
Id-dinja dejjem miexja, daqqa dritt u daqqa mgħawweġ.
Bit-tajjeb u l-ħażin kollu tagħha, il-ħajja tibqa' għaddejja.
Id-dinja bla tarf u l-baħar bla tmiem.
Id-dinja kbira ħafna u l-oċeani huma vasti.
Ibża’ mis-sokor ta’ Marzu.
L-uċuħ tar-raba' ssirilhom ħafna ħsara meta tagħmel ħafna xita f'Marzu. Sokor tirreferi għall-art, bħallikieku fis-sakra bl-ilma kollu li tkun xorbot.
Ħut ta’ bla rjus fis-suq iġib il-flus.
Fl-istaġun tal-lampuki (jiġifieri f'Settembru u Ottubru) il-ħut iż-żgħir ikun imfittex u jġib il-flus.
Ħruġ Marzu dħul April, ix-xita karru deheb fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Ħmura ta’ filgħaxija lesti d-debba għat-tiġrija.
Il-ħmura ta' filgħaxija huwa sinjal li ġej temp sabiħ.
Ħmura ta’ filgħaxija lesti ż-żwiemel għat-tiġrija.
Il-ħmura ta' filgħaxija huwa sinjal li ġej temp sabiħ.
Ħmura ta’ filgħodu lesti ż-żwiemel fejn joqogħdu.
Il-ħmura ta' matul il-ġurnata huwa sinjal li ġej il-maltemp, jiġifieri daħħal iż-żwiemel ġewwa u stkenn.
Ħmura ta’ filgħodu oħroġ il-bhima mir-robu.
Il-ħmura ta' matul il-ġurnata huwa sinjal li ġej il-maltemp, jiġifieri daħħal il-bhejjem ġewwa u stkenn. Robu tfisser għalqa.
Ħmura ta’ binhar iġbor ħwejġek u mur id-dar.
Il-ħmura ta' matul il-ġurnata huwa sinjal li ġej il-maltemp.
Ħarifa bit-tajjeb, żwiemel u dwieb.
Meta fil-ħarifa jkun bnazzi, iż-żwiemel u d-dwieb (plural ta' debba) tista' tħallihom joħorġu.
Ħarġa middija sbula middija.
Il-qamħ jieħu pjaċir meta tagħmel in-nida. F'dan il-każ, ħarġa tfisser xkaffa u middija tfisser bin-nida.
Ħares lejn il-qamar bil-ħajra għax għalik ikollu l-għira.
Superstizzjoni: dari kienu jemmnu li jekk mara tħares lejn il-qamar issib ir-raġel li tixtieq.
Għum fejn jilħaqlek.
Tiddeffisx għal biċċa xogħol jekk taf li m'intix kapaċi għaliha.
Għomma l-ħarifa, bard fix-xitwa.
It-temp jimxi mar-ritmu tal-istaġuni.
Għax-xita ta’ Jannar fil-bikri lesti l-bjar.
F'Jannar tagħmel ħafna u ħafna xita.
Għar-rebbiegħa n-naħla tkun lesta għall-għerusija.
Min irabbi n-naħal jeħtieġ li jieħu ħsieb tax-xehda fir-rebbiegħa.
Għal Santa Luċija l-jum jagħmel pass ta’ tarbija.
Lejn nofs Diċembru l-ġurnata terġa’ tibda titwal bil-mod il-mod. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
Għal San Mikiel lesti l-gandlier.
Il-ġurnata tibda tiqsar fl-aħħar ta' Settembru. San Mikiel jiġi fid-29 ta’ Settembru.
Għal min hu baħħ, aħjar iff inkella aħħ.
Min m'għandux jew ma jridx jonfoq flus (= baħħ), aħjar jeqred bis-sħana (= iff) milli bil-bard (= aħħ), għax il-ħwejjeġ jiswew il-flus.
Ġej il-maltemp jew mill-poppa jew mill-pruwa meta jagħtas il-qattus.
L-annimali jkunu jafu meta jkun ġej il-maltemp għax iħossuh.
Fix-xita, bil-bieb miftuħ dejjem tidħol ir-raxxa.
Meta l-inkwiet ma tilqagħlux ikollok tbati l-konsegwenzi.
Fit-tromb jikber l-ixkomp.
L-ixkomp (jew xkombor / lumi ta’ San Ġlormu) jikber iżjed meta jagħmel riefnu (= it-tromb).
Fis-sajf zokk jitimgħek u blata traqqdek.
Fis-sajf il-frott ikun abbundanti u s-sħana tħallik torqod fil-miftuħ.
Fil-klomi xi ħaġa stenna.
Meta kollox ikun kwiet iżżejjed, ħejji ruħek għax ikun ġej il-maltemp. Il-klomi hija l-kalma perfetta tal-baħar.
Fil-ħarifa l-mara timla l-qaleb bil-ġbejna u tħawwad il-brejma bin-nejna.
Il-mara tad-dar għandha ħafna xogħol kemm fid-dar kif ukoll fit-trobbija tat-tfal. Il-brejma tirreferi għal skutella u n-nejna hija kelma tat-tfal għal ikel.
Fil-baħar bnazzi kulħadd baħri / kaptan.
Meta jinqala' l-inkwiet tinduna min verament huwa kapaċi jsolvi l-problemi.
Fid-dinja mhux dejjem ir-rebbiegħa.
Ma tistax tistenna li kollox imur tajjeb fil-ħajja.
Fejn tidħol ix-xemx ma jidħolx it-tabib.
Ix-xemx tagħtik is-saħħa u tbiegħed il-mard.
Fejn ix-xemx ma turix ma ssaħħanx.
Biex issolvi problema jeħtieġ li tieħu azzjoni.
Faħħar il-baħar u ibqa’ fuq l-art.
Tagħżilx li tmur fuq il-baħar għax huwa xogħol perikoluż.
F’sena milwiema l-ħuxlief bil-ħalel kbar u l-qamħ bi sbuliet żgħar.
Ħafna xita mhix tajba għall-qamħ, u minflok jikber iżjed il-ħuxlief. Milwiema tfisser b'ħafna ilma.
Dar ħdejn il-baħar trid għaxra r-raħal.
Dar ħdejn il-baħar fiha iżda preġju minn dar li ma tkunx.
Dak li ġġib fil-qamar, f’ebda kwart ma jkollu sabar.
Dari kienu superstizzjużi u kienu jemmnu li t-tfal li jiġu konċeputi fid-dawl tal-qamar tassew kien jagħtihom tal-qamar!
Daħqa bżonjuża daqs ix-xemx.
Tajjeb li nkunu kuntenti u nidħqu daħqa.
Bniedem għaqli ma jdurx ma kull riħ.
M'għandekx tafda lil min moħħu biex iħawwad u jdawwar.
Bnazzi fix-xitwa, trott ta’ bagħla u kappell ta’ miġnun, qatt iżżomm magħhom.
Il-bnazzi fix-xitwa, it-trott ta' bagħla u n-nies imġienen qatt m'għandek tafdahom.
Bix-xita u x-xemx, il-muna bil-ġiri ma tintemmx.
Il-ħażna ta' sena partikolari ma tintemmx mill-ewwel bis-saħħa tax-xita u x-xemx.
Bix-xita f’Marzu u April, tinġabar l-annata.
L-uċuħ tar-raba' jikbru bix-xita li tagħmel f'Marzu u April.
Bejn il-kliem u l-fatti hemm il-baħar jikkumbatti.
Dak li tagħmel jgħodd, mhux dak li tgħid.
Anqas l-ilma baħar mhu xorta.
Id-differenza kullimkien qiegħda.
Baħar imfaħħal ma jkissirx, jimborġa.
Il-baħar immewweġ jaf iżid, iżda ma jkissirx l-opri tal-baħar.
Baħar fieragħ għar-riħ isfel, baħar mimli għar-riħ fuq.
Il-baħar mimli jġib ir-riħ fuq, u l-baħar fieragħ iġib ir-riħ isfel.
Baħar riħa ta’ dulliegħ il-maltemp stenna fih.
Il-baħar ikun imqalleb meta jkollu riħa ta' dulliegħ.
Alwett bil-gziez, xita bil-qliel.
Kollox għandu żmienu. L-alwett huwa tip ta' għasfur u joħroġ fit-temp milwiem.
B’riħ jew riefnu minn hawn għandna nsiefru.
Xi darba jew oħra rridu mmutu.
B’riħ jew riefnu minn hawn irridu nsiefru.
Xi darba jew oħra rridu mmutu.
Id-dmugħ tal-mara bħall-bnazzi fix-xitwa.
Id-dmugħ tal-mara, dmugħ tal-kukkudrilli.
F’Santa Luċija l-jiem jitwalu b’pass ta’ tarbija.
Lejn nofs Diċembru l-ġurnata terġa’ tibda titwal bil-mod il-mod. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
F’Santa Luċija jibdew l-irwiegel.
F’Santa Luċija l-bdiewa joqogħdu attenti għall-irwiegel. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
Santa Barbara la deni u lanqas ħsara.
Santa Barbara teħlisna mir-ragħad u s-sajjetti. Santa Barbara tiġi fl-4 ta’ Diċembru.
F’Sant’Andrija l-jiem jiqsaru b’pass ta’ tarbija.
Lejn l-aħħar ta’ Novembru tibda tħoss li l-ġurnata qed tiqsar. Sant’Andrija jiġi fit-30 ta’ Novembru.
San Martin ikisser it-tin u Katarin tisqih mill-fin.
It-tin taċ-ċappa nikluh fl-ewwel ġimgħa ta’ Novembru u fit-tielet ġimgħa x-xita ssaqqi s-siġar tat-tin għall-istaġun ta’ wara. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru u Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
Is-sajf ta’ San Martin, il-biedja tifraħ bih.
It-temp sabiħ f’Novembru jagħmel tajjeb għall-biedja.
Sal-Qaddisin Kollha r-riħ jiġi bil-bolla.
Ir-riħ mill-Majjistral idum ġej sal-bidu ta' Novembru. Il-Qaddisin Kollha tiġi fl-1 ta’ Novembru.
San Bartilmew għandu l-muftieħ tax-xita.
Tibda x-xita lejn it-tielet ġimgħa t’Awwissu.
Santa Marija jibdew l-għarajjex.
L-ewwel xita tkun mistennija f’nofs Awwissu. Santa Marija tiġi fil-15 ta’ Awwissu.
San Lawrenz ix-xahar tas-sħana.
Tagħmel ħafna sħana f’Awwissu. San Lawrenz jiġi fl-10 ta’ Awwissu.
F’San Ġwann tidħol l-għassa.
F’San Ġwann tispiċċa r-rebbiegħa u jibda s-sajf. San Ġwann jiġi fl-24 ta’ Ġunju.
San Mattija, iżra’ t-tomnija la mwaħħra u lanqas bikrija.
F’San Mattija għandu jinżara’ l-qamħ. It-tomnija tirreferi għat-tgħam u mwaħħra tfisser tard fl-istaġun. San Mattija jiġi fl-24 ta’ Frar.
F’San Mattija jekk ma ssibhiex filgħodu ssibha filgħaxija.
F’San Mattija għandu jinżara’ l-qamħ. It-tomnija tirreferi għat-tgħam u mwaħħra tfisser tard fl-istaġun. San Mattija jiġi fl-24 ta’ Frar.
Ottubru jidħol u joħroġ fit-tubru.
F’Ottubru jidlam kmieni mill-bidu sal-aħħar tiegħu. It-tubru jirreferi għat-tebut.
F’Tal-Vitorja l-baħar jitla’ fl-għolja.
Il-baħar jibda jitqawwa fil-Vitorja, li tiġi fit-8 ta’ Settembru.
Jekk il-qamar ta’ Settembru jimla bix-Xlokk, jagħmel ix-Xlokk seba’ xhur fis-sena.
Jekk f’Settembru jkun qamar kwinta bir-riħ mix-Xlokk, jibqa’ jagħmel riħ mix-Xlokk seba’ xhur wara.
Xita f’Settembru meraq tajjeb f’Novembru.
Ix-xita ta’ Settembru tħaxxen il-frott f’Novembru.
Settembru Settembrina, jibdlilna s-sala mal-kantina.
Dari kienu jinżlu fil-kantina biex jaħarbu mir-riħ isfel ta’ Settembru.
Meta l-għansal jagħmel il-ward f’Awwissu, ix-xita tkun bikrija.
Jekk l-għansal (li huwa tip ta’ pjanta, Prospero autumnale) joħroġ il-fjura f’Awwissu, ix-xita tagħmel qabel żmienha.
Awwissu qatt ma ħamel lilu nnifsu.
Diffiċli tħobbu Awwissu, minħabba s-sħana li tagħmel.
Awwissu jaħbat ʼil-mara kemm imissu.
Ix-xemx ta’ Awwissu tkun qawwija ħafna.
Ix-xahar ta’ Awwissu s-sinjur u l-fqir iħissu.
Is-sħana ta’ Awwissu lil kulħadd taħqar.
Awwissu x-xemx taħarqu u x-xita tmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
F’Awwissu l-ilma jibda jmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
F’Awwissu l-baħar tisma’ ħissu.
Il-baħar ikun imqalleb f’Awwissu.
Ġunju kbir, rasu ras il-ħmir.
Ġunju għandu rasu iebsa (bħall-ħmar) għax sħana biss jagħmel.
Ġunju għall-għomma manju, fis-sodda jagħtina banju.
F’Ġunju nkunu għarqana xraba.
F’Ġunju tidħol l-għassa.
F’Ġunju tispiċċa r-rebbiegħa u jibda s-sajf.
F’Ġunju bdiewa għarqana u wċuħ daħqana.
F’Ġunju l-bdiewa jkollhom ix-xogħol, imma jkunu kuntenti.
Ġunju Ġunjett ineħħi l-qmis u d-dublett.
F’Ġunju ntajru l-ħwejjeġ minn fuqna.
Mejju mirjieħ jaqleb il-wiċċ u l-qiegħ.
F’Mejju r-riħ iċaqlaq il-baħar u joħloq ħafna maltemp.
Mejju mirjieħ b’kull deni stennieh.
F’Mejju r-riħ jagħmel ħafna ħsara.
Mejju bla riħ, il-biedja tifraħ bih.
Ir-riħ ta’ Mejju jirvina l-uċuħ tar-raba’, aħjar mingħajru.
Mejju l-imhejjem t’ommu.
Bħal tifel imfissed, Mejju jħawwad ħafna fit-temp.
Mejju l-iblah t’ommu.
Bħal tifel imfissed, Mejju jħawwad ħafna fit-temp.
Mejju kulma fih jirvina l-btieħ.
Ix-xita li tagħmel f’Mejju tirvina l-ġwież tal-annimali.
Mejju daqs ġuvni ħlejju.
Mejju huwa xahar sabiħ ħafna.
F’Mejju kollox jinxef sal-plejju.
Kollox jinxef f’Mejju.
Mejju xahar il-fjuri, fih il-għomma tibda turi.
F’Mejju tibda s-sħana.
April imut bil-bard u Mejju jrid il-ward.
Il-kesħa tispiċċa f’April, u l-fjuri jwarrdu f’Mejju.
Xita fi ħruġ Marzu u dħul April, karru deheb u ġawhar fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Xita fi dħul April, karru deheb u ieħor ħarir.
Ix-xita fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
April imut bil-bard u Mejju jrid il-ward.
Il-kesħa tispiċċa f’April, u l-fjuri jwarrdu f’Mejju.
F’April jistejqer il-fqir.
F’April jagħmel temp sabiħ, u jgħin lil min hu sfortunat iħossu aħjar.
F’April id-dubbiena tagħmel żinn u l-isħaba tmur lil hinn.
F’April tieqaf ix-xita u jibdew ħerġin l-insetti, fosthom id-dubbien.
Marzu r-rebbiegħa tal-bhejjem.
Il-bhejjem jagħmlu ħafna ħalib f’Marzu.
Marzu Marzell, bil-kabozza u bil-kappell.
F’Marzu xi kultant ikollok tilbes ġakketta għax il-bard, u xi kultant il-kappell biex tilqa’ x-xemx. Kabozza hija għamla ta’ kowt.
Marzu bl-ilma xebgħan italla’ ġbira, u gozz ikbar tkun tat-tgħam.
It-tgħam (jiġifieri ċ-ċereali) jissaqqa u joktor bix-xita ta’ Marzu.
Marzu Marzellu, in-nanna taħraq il-moxt u r-rixtellu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Il-moxt u r-rixtellu jirreferu għall-makkinarju tal-insiġ.
Marzu l-fart iħossu f’qarnu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Il-fart jirreferi għall-annimali bovini.
F’Marzu l-bard irqiq jidħol fl-għadam.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu.
Marzu qala’ mnieħru u qartsu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Qartsu tfisser geżwru.
F’Marzu aqla’ mnieħrek u qartsu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Qartsu tfisser geżwru.
F’Ħadd il-bluh ix-xita tibda tfuħ.
Ix-xita tnaqqas sew lejn żmien il-karnival (fi Frar).
Fi Frar tkun ix-xita billejl u taħdem binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Fi Frar ix-xita billejl u xogħol binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Frar silef tnejn lil Jannar u daħħlu bin-nagħaġ ġol-għar.
Skont superstizzjoni Maltija, f’sena biżestili (ta’ 366 jum) il-bidwi jmur ħażin f’xogħlu.
Frar fawwar, kull xitla bin-nwar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, il-bidwi għana fid-djar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, jekk ma toħroġ ix-xemx filgħodu, toħroġ ma’ nofsinhar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar jimla l-bjar.
Tagħmel ħafna xita fi Frar.
Jannar kiefer u Frar għandu d-dwiefer.
F’Jannar u Frar jagħmel temp ikrah.
Jannar xott, il-bidwi għani.
Ħafna xita f’Jannar tirvina l-uċuħ tar-raba’, għalhekk aħjar ikun xott għall-bidwi.
Jannar il-qasba jmiddha fl-art.
Il-qasab jinqata’ f’Jannar.
Jannar bardan. Meta jsib l-art liebsa jneżżagħha, u meta ma jsibhiex liebsa jlibbisha.
It-temp ta’ Jannar jeqred il-ħdura, iżda n-natura xorta terġa’ tnibbet.
F’Jannar stenna xita, ksieħ u nar.
F’Jannar u Frar jagħmel temp ikrah. In-nar jirreferi għall-beraq u s-sajjetti.
Jannar dejjem jitrekken id-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
F’Jannar agħlaq in-nagħaġ fil-għar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Jannar dejjem jitrekken id-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Jannar daħħal lilek u lil għajrek ġewwa d-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Aħjar il-bard ta’ Jannar mix-xemx li ma ssaħħanx.
Xemx li ma ssaħħanx ma fihiex gost. Aħjar il-bard.
Alla fuq kollox u fuq kulħadd; xemx u xita jibgħat lil kulħadd.
Alla jittratta lil kulħadd l-istess, għax huwa ġust.
Il-mewt u xita Alla jaf meta.
Alla biss jiddeċiedi meta niġu fid-dinja u nitilqu minnha.
Il-qwiel kollha, f’post wieħed.