Il-kesħa u r-riħ imarrdu l-uċuħ tar-raba’ (l-ewwel tifsira ta’ għelejjel – plural ta’ għalla – hija mard), filwaqt li x-xemx u x-xita jagħmlulhom il-ġid (it-tieni tifsira ta’ għelejjel hija wċuħ tar-raba’).
Kategorija: ir-riħ
Meta l-qamar irabbi l-qiegħa, tista’ tgħid li hu riħ isfel.
Meta l-qamar ikollu dija madwaru, ikun riħ isfel.
Meta l-Punent u l-Majjistral ikunu bix-xlieqa, kulħadd ikun bid-diqa.
Meta r-riħ ikun ġej mill-Punent jew mill-Majjistral, jagħmel temp ikrah u kulħadd ikollu burdata ħażina. Xlieqa hija dik il-linja sħab fuq l-orizzont.
Meta l-kelb jitmiegħek u l-ħmar jimraħ, jew l-irwiefen ittenna jew bix-xita għandek tifraħ.
L-imġiba tal-annimali turik x’tip ta’ maltemp qed tistenna – jew riħ qawwi, jew xita biex issaqqilek l-għelieqi.
Meta l-gawwi jkun jogħla flimkien, ikun ġej ir-riħ.
Meta l-gawwi jidħol jistkenn l-art, sinjal li ġej riħ qawwi.
Meta jitbierek ir-riħ, in-nies jerfgħu l-ġieħ.
Dari kien hemm l-obbligu li min hu Nisrani jitqarben tal-inqas darba f’sena, fi żmien l-Għid il-Kbir, u dan jinzerta l-istess żmien li fih jitbierek ir-riħ.
Meta jiftaħ il-Punent ikun għadda l-maltemp.
Meta r-riħ ikun ġej mill-Punent, sinjal li l-maltemp ikun għadda.
Meta jidher il-Kawkaw, riħ Nofsinhar.
Meta fis-sema tkun tista’ tara l-Kawkaw (= Alpha Carinae/Canopus, magħmula minn żewġ kewkbiet), ir-riħ ikun ġej min-Nofsinhar.
Meta jberraq il-Punent, ikun ilesti għall-maltemp.
Lesti ruħek għall-maltemp meta jkun ir-riħ mill-Punent u bil-beraq.
Meta jberraq il-Punent, aħsiblu biex tkun lest.
Lesti ruħek għall-maltemp meta jkun ir-riħ mill-Punent u bil-beraq.
Meta fl-art jidħol il-gawwi, stenna riħ qawwi.
Meta l-gawwi jidħol jistkenn l-art, sinjal li ġej riħ qawwi.
Meta fis-sajf tberraq it-Tramuntana, jew xita qliel jew kbira sħana.
Meta jkun riħ bil-beraq ġej mit-Tramuntana, dan ifisser li jew ġejja ħafna xita jew ħafna sħana.
La tħallix is-sħiħ għar-riħ.
Toqgħodx moħħok fl-irqaqat għax tispiċċa tinsa l-essenzjali.
Kull għasfur imur mar-riħ, biss il-bies imur kontrih.
L-għasafar kollha jmorru fid-direzzjoni tar-riħ minbarra l-bies.
Jekk tara l-kwiekeb ilebilbu riħ qawwi stenna.
Meta tara l-kwiekeb ilebilbu, għid li ġej riħ qawwi.
Ix-xita mill-Punent ma tħallix warajha lment.
Ir-riħ mill-Punent iġib ħafna xita miegħu, u ħadd ma jgorr minnha!
Ix-xita mil-Lvant timla l-vagant.
Ir-riħ mil-Lvant iġib ix-xita miegħu, u din tħaddar fejn ikun għadu vojt (= vagant).
It-temp tal-Punent ksir il-għajn kull mument.
Ir-riħ ikun mill-Punent iġib ħafna sħab.
Ir-riħ tax-xirokku jġiegħel lill-ernjużi jdoqqu.
Ir-riħ mix-Xlokk ma jagħmilx ġid lil dawk li jkunu morda bl-ernja (= il-bażwa). Idoqqu fis-sens ta’ jilmentaw.
Ir-riħ imexxi l-bastimenti, imma hu jgħarraqhom.
Oqgħod attent għax ħaġa tista’ daqqa tagħmillek il-ġid, u daqqa tagħmillek il-ħsara.
Ir-riħ erħilu jonfoħ.
Meta tagħmel it-tajjeb, jiġri x’jiġri jkollok il-kuxjenza nadifa.
Il-qiegħa għat-tidrija, bil-ħobż u ż-żir fejnek, biex kull fewġa tithennieha.
Dari d-dris kien xogħol sabiħ, li jagħtik pjaċir daqslikieku għaddiet żiffa riħ. Żir tfisser qolla, li hija ġarra tal-fuħħar.
Il-Punent iwiegħed u jagħti.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-Punent itella’ u jniżżel kull mument.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-malvizz izekzek billejl riħ Nofsinhar.
Il-ħoss li jagħmel il-malvizz (tip ta’ għasfur) jindika minn fejn ikun ġej ir-riħ.
Il-Lbiċ riħ jew xita żgur iġib.
Meta r-riħ ikun mil-Lbiċ żgur li jagħmel ir-riħ jew tagħmel ix-xita.
Il-Lbiċ jeħel u l-Punent il-Lbiċ jilgħab.
Ħwejġek jeħlu miegħek bit-tidlik li jġib miegħu r-riħ mil-Lbiċ, u jinbidel il-ħin kollu meta jkun mill-Punent il-Lbiċ.
Il-kwiekeb tegħmeż għandna r-riħ.
Meta l-istilel jibdew iteptpu (= jegħmżu) ħafna, sinjal li jkun ġej ħafna riħ.
Il-bniedem għaqli ma jdurx ma’ kull riħ.
Bniedem rasu fuq għonqu jkun konsistenti f’li jagħmel.
Fit-tromb jikber l-ixkomp.
L-ixkomp (jew xkombor / lumi ta’ San Ġlormu) jikber iżjed meta jagħmel riefnu (= it-tromb).
Bniedem għaqli ma jdurx ma kull riħ.
M’għandekx tafda lil min moħħu biex iħawwad u jdawwar.
B’riħ jew riefnu minn hawn għandna nsiefru.
Xi darba jew oħra rridu mmutu.
B’riħ jew riefnu minn hawn irridu nsiefru.
Xi darba jew oħra rridu mmutu.
Sal-Qaddisin Kollha r-riħ jiġi bil-bolla.
Ir-riħ mill-Majjistral idum ġej sal-bidu ta’ Novembru. Il-Qaddisin Kollha tiġi fl-1 ta’ Novembru.
Jekk il-qamar ta’ Settembru jimla bix-Xlokk, jagħmel ix-Xlokk seba’ xhur fis-sena.
Jekk f’Settembru jkun qamar kwinta bir-riħ mix-Xlokk, jibqa’ jagħmel riħ mix-Xlokk seba’ xhur wara.
Mejju mirjieħ jaqleb il-wiċċ u l-qiegħ.
F’Mejju r-riħ iċaqlaq il-baħar u joħloq ħafna maltemp.
Mejju mirjieħ b’kull deni stennieh.
F’Mejju r-riħ jagħmel ħafna ħsara.
Mejju bla riħ, il-biedja tifraħ bih.
Ir-riħ ta’ Mejju jirvina l-uċuħ tar-raba’, aħjar mingħajru.
Jannar il-qasba jmiddha fl-art.
Il-qasab jinqata’ f’Jannar.