qawl.mt

QWIEL MALTIN

kategorija

il-ħażin

Il-forka għall-iżvinturat.

Minn tant nies li jagħmlu l-ħażin u qatt ma jinqabdu, ix-xorti ħażina tkun messet lil min jingħata l-forka. Id-dinja inġusta.

Min ħarreb imut imħarreb.

Min jagħmel il-ħsara lil ħaddieħor, il-ħajja tpattihielu billi tagħmillu l-istess tip ta’ ħsara. Iħarreb tfisser joqtol, u mħarreb tfisser maqtul.

Min jgħaġġel wisq jibdielu.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl-għaġla ma tkunx ħsibtha sew u jiddispjaċik għax tispiċċa tagħmel l-għażla l-ħażina.

Min jidħaq il-Ġimgħa jibki s-Sibt.

Superstizzjoni Maltija li min jidħaq nhar ta’ Ġimgħa, peress li f’kuntest reliġjuż huwa jum traġiku, ibati l-konsegwenzi u jibki l-għada.

L-għira bażwija.

Min jgħir ħafna għalik, jasal biex saħansitra jgħir ukoll għall-ħażin tiegħek.

Min ma jbiddilx idewwed.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Min ma jbiddilx iqammel.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Mitt xejn qatlu ħmar.

Ħafna affarijiet żgħar u ħżiena jagħmlu iżjed ħsara minn ħaġa waħda kbira u ħażina.

Post faktum rawta.

Il-ħażin issa sar u jiswa daqs rawta, jiġifieri ħmieġ tal-bhejjem. Post faktum hija fil-fatt post factum bil-Latin, jiġifieri wara li tkun saret l-azzjoni.

Min ma jbossx jifsa.

Hemm min jagħmel xi ħaġa ħażina u jaraha kulħadd, u hemm min jagħmel ħafna agħar minn taħt bla ma jarah ħadd.

La kull hemm jhemm u la kull semm isemm.

Il-problemi fil-ħajja huma sors ta’ tagħlim. Hemm tfisser ħsara u jhemm huwa verb li jfisser tagħmel ħsara. Semm tfisser velenu u jsemm huwa verb li jfisser tivvelena. Mela mhux kull ħsara tagħmel ħsara u mhux kull velenu jivvelena.

Qalb ħażina, jekk tobton ħniena, tarmi.

In‑nies qalbhom ħażina ma jafux x’inhi ħniena, bħal ġisem li ma jħennx għal fetu mhux vijabbli u jagħmel abort (hekk tfisser tarmi). Tobton tfisser tnissel.

Sargu xiħ b’gamblu jinten jinqabad.

Min mingħalih moħħu jilħaqlu għad isib lil xi ħadd li jgħaddih fil-makakkerija u jagħmillu ħażen agħar. Sargu hija ħuta tal-ispeċi Diplodus sargus.

Sebaħ fl-aħħar nhar il-ġahar.

Wieħed m’għandu qatt jitlef it-tama f’sitwazzjoni ħażina, bħal meta jisbaħ wara ġurnata mċajpra. Ġahar proprjament tfisser persuna li ma tarax sew.

Ta’ kulħadd tasal.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Ta’ kulħadd tiġi.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Tal-aħħar ibaħħar.

Dak tal-aħħar ikollu d-dmir li jtemm il-ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix-xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s-superstizzjoni fejn il-fumigazzjoni kienet issir biex jitkeċċew l-ispirti ħżiena. Għalhekk ukoll, waqt il-funerali —...

Tal-ewwel ibewwel u tal-aħħar ibaħħar.

Dak li jkolli jagħmel l-ewwel xogħol, irid isegwi sew l-istruzzjonijiet u jibża’ mill-iżbalji. Dak tal‑aħħar ikollu d‑dmir li jtemm il‑ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix‑xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s‑superstizzjoni fejn...

Tgħaġġilx u ma tindimx.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl‑għaġla ma tkunx ħsibtha sew u jiddispjaċik għax tispiċċa tagħmel l‑għażla l‑ħażina.

Il-ġenna ma jidħlux xjaten.

Ix-xitan jagħmel li jrid bil-bniedem, iżda mhux b’Alla. Dan ifisser li xi darba t-tajjeb għad jirbaħ fuq il-ħażin.

Omm il-ġifa qatt ma tagħli.

Min jilgħabha tal-baħnan jaħrab minn ħafna inkwiet. Ġifa tfisser iblah jew baħnan, li ommu ma tkun tista’ tgħidlu jew tqabbdu xejn.

Qaħba xaħxeħija ma għandha qatt xjuħija.

Iż-żmien bħal donnu ma jilħaqx lill-prostituti li jieħdu ħsieb tagħhom infushom. Xaħxeħija tfisser li tgħix ħajja ta’ lussu. Qawl li jfisser ukoll li l-ħażin dejjem isib modi kif jibqa’ jgawdi, għax moħħu jilħaqlu.

Min jgħawwed jgħawweġ.

Bil-gideb u t-tgħawwiġ tal-fatti, il-bniedem ħażin jagħmel il-ħażin u jerġa’ (= jgħawwed).

Wara l-ħlieqa tiġi l-burdlieqa.

Wara ħafna ċajt jiġi ħafna ġlied. Ħlieqa tfisser ċajt u l-burdlieqa hija xitla tal-ispeċi Portulaca oleracea, li diffiċli ħafna tiddiġeriha.

Titlobx xita f’Jannar għax jagħmillek is-silġ.

Ix-xita veru li żmienha f’Jannar, iżda jista’ jagħmel iżjed minn hekk u jagħmel is-silġ. Bl-istess mod, m’għandekx titlob wisq għal xi ħaġa, għax mhux talli sseħħ, talli sseħħ bl-esaġerazzjoni u tispiċċa tbati xorta.

kategorija

il-ħażin

Il-forka għall-iżvinturat.

Minn tant nies li jagħmlu l-ħażin u qatt ma jinqabdu, ix-xorti ħażina tkun messet lil min jingħata l-forka. Id-dinja inġusta.

Min ħarreb imut imħarreb.

Min jagħmel il-ħsara lil ħaddieħor, il-ħajja tpattihielu billi tagħmillu l-istess tip ta’ ħsara. Iħarreb tfisser joqtol, u mħarreb tfisser maqtul.

Min jgħaġġel wisq jibdielu.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl-għaġla ma tkunx ħsibtha sew u jiddispjaċik għax tispiċċa tagħmel l-għażla l-ħażina.

Min jidħaq il-Ġimgħa jibki s-Sibt.

Superstizzjoni Maltija li min jidħaq nhar ta’ Ġimgħa, peress li f’kuntest reliġjuż huwa jum traġiku, ibati l-konsegwenzi u jibki l-għada.

L-għira bażwija.

Min jgħir ħafna għalik, jasal biex saħansitra jgħir ukoll għall-ħażin tiegħek.

Min ma jbiddilx idewwed.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Min ma jbiddilx iqammel.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Mitt xejn qatlu ħmar.

Ħafna affarijiet żgħar u ħżiena jagħmlu iżjed ħsara minn ħaġa waħda kbira u ħażina.

Post faktum rawta.

Il-ħażin issa sar u jiswa daqs rawta, jiġifieri ħmieġ tal-bhejjem. Post faktum hija fil-fatt post factum bil-Latin, jiġifieri wara li tkun saret l-azzjoni.

Min ma jbossx jifsa.

Hemm min jagħmel xi ħaġa ħażina u jaraha kulħadd, u hemm min jagħmel ħafna agħar minn taħt bla ma jarah ħadd.

La kull hemm jhemm u la kull semm isemm.

Il-problemi fil-ħajja huma sors ta’ tagħlim. Hemm tfisser ħsara u jhemm huwa verb li jfisser tagħmel ħsara. Semm tfisser velenu u jsemm huwa verb li jfisser tivvelena. Mela mhux kull ħsara tagħmel ħsara u mhux kull velenu jivvelena.

Qalb ħażina, jekk tobton ħniena, tarmi.

In‑nies qalbhom ħażina ma jafux x’inhi ħniena, bħal ġisem li ma jħennx għal fetu mhux vijabbli u jagħmel abort (hekk tfisser tarmi). Tobton tfisser tnissel.

Sargu xiħ b’gamblu jinten jinqabad.

Min mingħalih moħħu jilħaqlu għad isib lil xi ħadd li jgħaddih fil-makakkerija u jagħmillu ħażen agħar. Sargu hija ħuta tal-ispeċi Diplodus sargus.

Sebaħ fl-aħħar nhar il-ġahar.

Wieħed m’għandu qatt jitlef it-tama f’sitwazzjoni ħażina, bħal meta jisbaħ wara ġurnata mċajpra. Ġahar proprjament tfisser persuna li ma tarax sew.

Ta’ kulħadd tasal.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Ta’ kulħadd tiġi.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Tal-aħħar ibaħħar.

Dak tal-aħħar ikollu d-dmir li jtemm il-ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix-xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s-superstizzjoni fejn il-fumigazzjoni kienet issir biex jitkeċċew l-ispirti ħżiena. Għalhekk ukoll, waqt il-funerali —...

Tal-ewwel ibewwel u tal-aħħar ibaħħar.

Dak li jkolli jagħmel l-ewwel xogħol, irid isegwi sew l-istruzzjonijiet u jibża’ mill-iżbalji. Dak tal‑aħħar ikollu d‑dmir li jtemm il‑ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix‑xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s‑superstizzjoni fejn...

Tgħaġġilx u ma tindimx.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl‑għaġla ma tkunx ħsibtha sew u jiddispjaċik għax tispiċċa tagħmel l‑għażla l‑ħażina.

Il-ġenna ma jidħlux xjaten.

Ix-xitan jagħmel li jrid bil-bniedem, iżda mhux b’Alla. Dan ifisser li xi darba t-tajjeb għad jirbaħ fuq il-ħażin.

Omm il-ġifa qatt ma tagħli.

Min jilgħabha tal-baħnan jaħrab minn ħafna inkwiet. Ġifa tfisser iblah jew baħnan, li ommu ma tkun tista’ tgħidlu jew tqabbdu xejn.

Qaħba xaħxeħija ma għandha qatt xjuħija.

Iż-żmien bħal donnu ma jilħaqx lill-prostituti li jieħdu ħsieb tagħhom infushom. Xaħxeħija tfisser li tgħix ħajja ta’ lussu. Qawl li jfisser ukoll li l-ħażin dejjem isib modi kif jibqa’ jgawdi, għax moħħu jilħaqlu.

Min jgħawwed jgħawweġ.

Bil-gideb u t-tgħawwiġ tal-fatti, il-bniedem ħażin jagħmel il-ħażin u jerġa’ (= jgħawwed).

Wara l-ħlieqa tiġi l-burdlieqa.

Wara ħafna ċajt jiġi ħafna ġlied. Ħlieqa tfisser ċajt u l-burdlieqa hija xitla tal-ispeċi Portulaca oleracea, li diffiċli ħafna tiddiġeriha.

Titlobx xita f’Jannar għax jagħmillek is-silġ.

Ix-xita veru li żmienha f’Jannar, iżda jista’ jagħmel iżjed minn hekk u jagħmel is-silġ. Bl-istess mod, m’għandekx titlob wisq għal xi ħaġa, għax mhux talli sseħħ, talli sseħħ bl-esaġerazzjoni u tispiċċa tbati xorta.

Il-qwiel kollha, f’post wieħed.