F'Mejju tagħmel ix-xita, żgur mhux forsi.
kategorija
ix-xhur
Min ma jaħratx f’Jannar ftit qoton idaħħal id-dar.
Min kien ikabbar il-qoton, kien jeħtieġlu jaħrat f'Jannar biex ikollu prodott abbundanti u tajjeb.
Min joħroġ fil-lejl tal-Milied, irid jiekol tliet darbiet.
Meta dari kienu jsumu lejliet il-Milied, kienu jieklu wara l-quddiesa ta' nofsillejl, f'nofsinhar u filgħaxija f'jum il-Milied.
Min jiżra’ fin-niexef u ma jnaqqix fil-miblul, ħatab ikollu u jikber bosta s-sbul.
Fix-xahar ta' Novembru, importanti ħafna li l-bidwi jiżra' f'ħamrija niexfa (= fin-niexef) iżda wkoll li jnaqqi (= ineħħi l-ħaxix ħażin) meta l-ħamrija tkun imxarrba (= fil-miblul).
Mill-Milied ‘il fuq, iż-żmien jibda jagħti fil-buq.
Wara l-Milied, dari min ma kellux flus kien ibati ħafna minħabba t-temp xitwi. Buq huwa trumbetta.
Meta x-xemx issaħħan f’Jannar, ikollok biex fis-sajf timla d-dar.
Meta tagħmel ħafna xemx f'Jannar, it-tgħam jikber sew.
Meta tobrom il-ġiżimina, l-Għarbija għan-namra fina.
Dari kienu jemmnu li l-ġiżimina (fjura tal-ispeċi Jasminum officinale) daħħluha Malta l-Għarab ta' Tuneż u li fi żmienha, jiġifieri bejn Ġunju u Novembru, it-tfajliet Għarab kienu jingħataw iżjed għan-namra.
Meta tkun ix-xita f’Jannar għandek il-qoton id-dar.
Il-qoton jikber iżjed bix-xita ta' Jannar.
Meta tisma’ l-qerd in-naħal, erfa’ x-xbiek u mur lejn ir-raħal.
Il-qerd in-naħal (għasfur tal-ispeċi Merops apiaster) tarah f'Ġunju, u dan ikun ifisser li l-istaġun tal-kaċċa jkun spiċċa.
Meta tisma’ l-bukagħwar jgħajjat, saffar lis-summiena.
Is-summien ipassi minn Marzi sal-bidu ta' Novembru, żmien li fih tisma' wkoll ħoss il-bukagħwar. Il-bukagħwar (jew nannu karwat, jew anke skarabew) huwa tip ta’ ħanfusa (Atheucus sacer) li tirrombla l-ħmieġ tal-art (kagħwar) biex fih tbid il-bajd.
Meta tisma’ jgħajjat il-werżieq, tista’ tmur għall-għeneb u t-tiniet.
L-għeneb u t-tin jilħqu f'Awwissu, żmien li fih spiss tisma' l-ħoss tal-werżieq.
Meta Marzu jitniġġes, sena ħażina.
Meta l-frott u l-ħaxix jibdew jitħassru f'Marzu, dan ifisser li tkun ġejja sena ħażina.
Meta Marzu jaħqarna, il-baqra turina b’qarnha.
Il-baqar iċaqilqu rashom meta f'Marzu tagħmel ħafna kesħa.
Meta l-Milied taħt il-bejt, l-Għid fuq il-bejt.
Meta jagħmel temp ikrah fil-Milied, fl-Għid ipattilu u jagħmel bnazzi.
Meta l-ġewnaħ tal-grillu jegħleb, isir l-għeneb.
Superstizzjoni fejn kienu jemmnu li l-ħoss tal-grillu f'Awwissu jsajjar l-għeneb.
Meta l-fula tnawwar, il-bergħuda tfawwar.
F'Marzu l-ful jibda jagħmel il-fjuri (= inawwar) u l-briegħed joktor.
Meta l-farfett jittajjar, l-uċuħ jaqżbu kollha nwajjar.
Fl-aħħar ta' Marzu, ix-xitwa tasal fi tmiemha u tibda r-rebbiegħa. Nwajjar huwa d-diminuttiv plural ta' nwara, li tfisser fjura.
Meta jiġi Ħadd il-bluh, ix-xita tibda tfuħ.
Meta jasal il-Karnival (= Ħadd il-bluh), tibda tagħmel inqas xita.
Meta jidher il-busuf u l-farfett jibda jittajjar, l-art tkun saħnet u l-uċuħ taqbeż kollha nwajjar.
Fl-aħħar ta' Marzu, ix-xitwa tasal fi tmiemha u tibda r-rebbiegħa. Nwajjar huwa d-diminuttiv plural ta' nwara, li tfisser fjura.
Meta jasal il-Milied l-omm timla l-platt bil-ftiet u l-missier iqabbad iż-żnied.
Dari l-omm kienet tieħu ħsieb issajjar ikla tajba f'jum il-Milied u l-missier kien jieħu pjaċir jirrilassa bil-pipa (= iż-żnied).
Meta Jannar tarah lewliemi, ma tarax il-bidwi hieni.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, ix-xogħol tal-bidwi jbati. Lewliemi tfisser bix-xita.
Meta ġarek jaħraq, kebbes in-nar u aħraq.
Meta tasal il-ħuġġieġa ta' San Ġwann fl-24 ta' Ġunju, fittex affarijiet li tista' taħraq.
Meta Frar ikun fawwar, f’daqqa l-biedja tmur fl-ibjar.
Il-ħafna xita li tagħmel fi Frar tagħmel ħsara kbira lill-uċuħ tar-raba'.
Meta Frar ikollu s-slejjef, il-bidwi jmur joqgħod mal-ġwejjef.
Meta tinzerta sena biżestili (= sena bi 366 jum), ix-xogħol tal-għalqa ma jirnexxix. Is-slejjef għaliex Frar jislef ġurnata.
Meta d-dulliegħa tonfoħ, il-bergħuda tolfoq.
Meta f'Lulju jkun beda jikber id-dulliegħ (= jonfoħ), il-briegħed jibda jmut.
Mal-Gandlora stilel fora, l-ajru jtella’ imma jiċċara.
Fil-bidu ta' Frar, daqqa jkun temp ikrah u daqqa jkun bnazzi. Stilel fora tfisser li l-istilel jidhru ċari. Il-Gandlora tiġi fit-2 ta' Frar.
Lil min ommu tħobbu, ixxiddlu l-kabozza f’Mejju.
F'Mejju t-temp ma jkunx stabbli u għalhekk jeħtieġ li tilbes adattat. Kabozza hija tip ta' kowt.
Dak li jagħqad sa San Mikiel jidħol fil-miżien.
Dak li jinħasad sal-aħħar ta' Settembru (eż. l-patata) tajjeb ukoll u tista' tbigħu.
Li jagħqad f’San Mikiel jidħol fil-miżien.
Dak li jinħasad sal-aħħar ta' Settembru (eż. l-patata) tajjeb ukoll u tista' tbigħu.
Lampuka mixwija tfakkrek fl-ikla xitwija.
Ottubru huwa l-istaġun tal-lampuki, u r-riħa tfuħ tal-lampuki mixwija tfakkarna li deħlin fil-ħarifa u x-xitwa.
La jidħol ix-xahar tar-Rużarju, aħrat u tenni biex int u taħsad dejjem tgħanni.
Aħrat l-għelieqi tiegħek sa Ottubru (= ix-xahar tar-Rużarju) biex ikollok x'taħsad meta jasal iż-żmien.
La jasal il-Milied erfa’ xkubettietek fuq l-ixkaffa tal-bieb.
Il-kaċċa tkun spiċċat sa żmien il-Milied.
La jasal il-Milied erfa’ xkubbettietek fuq il-farxa tal-bieb.
Il-kaċċa tkun spiċċat sa żmien il-Milied.
L-aħjar annata tal-patata meta sa San Nikola tkun fl-ixkora.
Biex il-bidwi jirnexxi, il-patata trid tkun waslet sal-ewwel ġimgħa ta' Diċembru. San Nikola jiġi fis-6 ta' Diċembru.
L-aħħar tas-sena lil kulħadd jalla ġid u hena.
Fl-aħħar tas-sena nawguraw lil kulħadd ġid u hena għas-sena li jmiss.
Jekk tagħmel ix-xita f’Santa Bibjana, iddum tagħmel xita erbgħin ġurnata.
Jekk lejn il-bidu ta' Diċembru tagħmel ix-xita, din tibqa' tagħmel għal erbgħin jum. Santa Bibjana tiġi fit-2 ta' Diċembru.
Ja xbat ħabbat, ma mejjilthiex il-għaduma u qtilthiex il-għaġuża.
Fi Frar ġieli jinzerta ma tagħmilx xita. Xbat huwa isem ieħor għal Frar li nsibuh f'dan il-qawl biss. Għaduma hija kolonna u għaġuża hija mara xiħa.
Ix-xita tal-qigħan imwiegħda.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ fuq il-qigħan toħroġ ilma mit-tgħam.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ Jannar troxx il-bżar.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, id-demel (= il-bżar) jidħol aħjar fil-ħamrija.
Fix-xahar tal-erwieħ, xogħol, galbu u frieħ.
F'Novembru l-ġurnata tax-xogħol fl-għelieqi kienet tkun twila ħafna u jibdew ukoll jitwieldu l-frieħ tan-nagħaġ (= il-ħrief). Ix-xahar tal-erwieħ jirreferi għal Novembru.
It-twil seftur tal-qasir.
Billi Frar (= il-qasir) huwa iqsar minn Marzu (= it-twil), it-temp li ma jagħmilx fi Frar jagħmel f'Marzu.
It-trill / il-majjal ixtrih fix-xhur tal-erre.
It-trill/il-majjal ikun tajjeb biss fix-xhur li m'għandhomx l-ittra "r" fihom (= Mejju, Ġunju, Lulju u Awwissu).
Ir-rimi tal-berwieq u t-tewm safi f’werqu.
Il-berwieq (Asphodelus ramosus) u t-tewm tarahom jinbtu f'Marzu u jilħqu f'Settembru.
Il-wiċċ kif iħallih Frar issibu fl-għamar.
L-uċuħ tar-raba' jkunu fl-aqwa tagħhom fi Frar. L-għamar huwa żmien il-ħsad.
Il-qastanija tajba u x-xemx dejjem mgħajba.
F'Diċembru x-xemx titgħatta bis-sħab (= mgħajba) u ma ssaħħanx daqstant.
Il-qamħ f’Santa Katrini, it-tiben u t-tgħam jagħtini.
Meta l-qamħ jinżara' għal żmien Santa Katerina, ikollok prodott eċċellenti. Santa Katerina tiġi fil-25 ta' Novembru.
Il-Milied nofs il-ħobż, l-Għid nofs l-inbid.
Għall-ħabta ta' Diċembru, xi prodotti tar-raba' jkunu fl-aqwa tagħhom u għall-ħabta tal-Għid id-dwieli.
Il-Milied iġib il-ħelu.
Fil-Milied ikollna diversi tipi ta' ħelu, bħall-kejk tal-Milied, il-pudina, eċċ.
Il-Milied bil-kappell, l-Għid bil-mantar, in-nies tiekol tajjeb u l-bhejjem tixtarr aħjar.
Meta fil-Milied tagħmel is-sħana u fl-Għid tagħmel il-kesħa, għid li għall-biedja se tkun sena tajba.
Il-bigilla saret u l-wiċċ tal-għalqa ħdaret.
Dari l-bigilla kienet tibda tinbiegħ għall-ħabta ta' Ottubru, u f'dan il-perjodu tkun bdiet sew is-sena tal-biedja.
Il-bard ta’ Jannar iqaxxar dahar il-ħmar.
F'Jannar tagħmel kesħa kbira.
Il-bard ta’ Jannar iqaxxar ġild il-ħmar.
F'Jannar tagħmel kesħa kbira.
Il-baħar ta’ Mejju jgħarrqek u jħallik.
F'Mejju daqqa jkun il-maltemp u daqqa jikkalma.
Ibża’ mis-sokor ta’ Marzu.
L-uċuħ tar-raba' ssirilhom ħafna ħsara meta tagħmel ħafna xita f'Marzu. Sokor tirreferi għall-art, bħallikieku fis-sakra bl-ilma kollu li tkun xorbot.
Ħut ta’ bla rjus fis-suq iġib il-flus.
Fl-istaġun tal-lampuki (jiġifieri f'Settembru u Ottubru) il-ħut iż-żgħir ikun imfittex u jġib il-flus.
Ħruġ Marzu dħul April, ix-xita karru deheb fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Għax-xita ta’ Jannar fil-bikri lesti l-bjar.
F'Jannar tagħmel ħafna u ħafna xita.
Għal Santa Luċija l-jum jagħmel pass ta’ tarbija.
Lejn nofs Diċembru l-ġurnata terġa’ tibda titwal bil-mod il-mod. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
Għal San Mikiel lesti l-gandlier.
Il-ġurnata tibda tiqsar fl-aħħar ta' Settembru. San Mikiel jiġi fid-29 ta’ Settembru.
Għal San Luqa fiż-żara’ tistaħba għattuqa.
Jekk l-għattuqa jirnexxilha tistaħba wara l-qamħ, mela jkun kiber sew. San Luqa jiġi fit-18 ta’ Ottubru.
Għal San Anard iżra’ f’kull art.
Fi żmien San Anard qis li tiżra' kull fejn tista'. San Anard jiġi fis-6 ta' Novembru.
Għal San Anard ibża’ għall-art, għax it-tgħaffiġ jagħmlilha l-mard.
Fi żmien San Anard, tirfisx fuq il-ħamrija biex ma tagħmilx ħsara lill-ħxejjex. San Anard jiġi fis-6 ta' Novembru.
Ġidra ta’ Jannar agħtiha ‘l-ħmar.
Il-ġidra tixrief f’Jannar u ma tkunx tajba għall-ikel.
Bix-xita f’Marzu u April, tinġabar l-annata.
L-uċuħ tar-raba' jikbru bix-xita li tagħmel f'Marzu u April.
Bil-kumplament tajjeb t’April, l-uċuħ kollha taqbeż u ttir.
Jekk it-temp ikun tajjeb f'April, l-uċuħ tar-raba' ma jbatux.
Bejn il-Qala u l-Milied erfa’ l-moħriet minn ħalq il-wied.
Bejn il-festa tal-Kunċizzjoni tal-Qala u jum il-Milied, m'għandhiex titħalla għodda fir-raba'.
F’San Silvestru ġedded il-kappestru.
Fl-aħħar ġurnata tas-sena għandek taħseb fir-riżoluzzjonijiet li tkun se tagħmel għas-sena ta’ wara. San Silvestru jiġi fil-31 ta’ Diċembru.
F’Santa Luċija l-jiem jitwalu b’pass ta’ tarbija.
Lejn nofs Diċembru l-ġurnata terġa’ tibda titwal bil-mod il-mod. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
F’Santa Luċija jibdew l-irwiegel.
F’Santa Luċija l-bdiewa joqogħdu attenti għall-irwiegel. Santa Luċija tiġi fit-13 ta’ Diċembru.
Santa Barbara la deni u lanqas ħsara.
Santa Barbara teħlisna mir-ragħad u s-sajjetti. Santa Barbara tiġi fl-4 ta’ Diċembru.
Sant’Andrija nofs il-miżirgħa miżrugħa u nofs il-muna mitmugħa.
Lejn l-aħħar ta’ Novembru ż-żerriegħa tkun inżergħet kollha u ħafna mill-ikel li jkun maħżun (il-muna) ikun diġà wasal biex jispiċċa. Sant’Andrija jiġi fit-30 ta’ Novembru.
F’Sant’Andrija l-jiem jiqsaru b’pass ta’ tarbija.
Lejn l-aħħar ta’ Novembru tibda tħoss li l-ġurnata qed tiqsar. Sant’Andrija jiġi fit-30 ta’ Novembru.
Iżra’ l-ful f’Santa Katrini biex jagħmel bla fini.
Il-ful għandu jinżara’ fl-aħħar ġimgħa ta’ Novembru biex irendi. Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
Santa Katrina lesti x-xbiek għal ġol-kantina.
Il-kaċċa tal-għasafar tkun waslet fi tmiemha lejn l-aħħar ta’ Novembru. Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
Santa Katrina fora gallina.
Il-passa tal-gallina tkun spiċċat sal-aħħar ta’ Novembru. Il-gallina hija tip ta’ tajr (Scolopax rusticola). Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
F’Santa Katrini l-Milied jibqagħlu xahar ġentili.
Xahar ikun għad fadal mill-festa ta’ Santa Katerina sal-Milied. Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
San Martinek tajjeb, agħmel ħiltek biex il-lant ikunlek tajjeb.
Il-bidwi għandu jaħdem u jistinka f’Novembru biex igawdi wara. Il-lant jirreferi għan-negozju. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru.
San Martin ikisser it-tin u Katarin tisqih mill-fin.
It-tin taċ-ċappa nikluh fl-ewwel ġimgħa ta’ Novembru u fit-tielet ġimgħa x-xita ssaqqi s-siġar tat-tin għall-istaġun ta’ wara. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru u Santa Katerina tiġi fil-25 ta’ Novembru.
Is-sajf ta’ San Martin, il-biedja tifraħ bih.
It-temp sabiħ f’Novembru jagħmel tajjeb għall-biedja.
F’San Martin jitfgħu l-ixbiek fuq in-newl.
F’San Martin tasal fi tmiemha l-passa tas-summien. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru.
F’San Martin jiftħu l-inbid u t-tin.
F’San Martin issib tixtri ħafna nbid u tin. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru.
F’San Martin inkissru l-lewż, fil-Milied naqsmuh.
F’San Martin nieklu l-lewż, u fil-Milied naqsmuh mal-oħrajn bi mħabba. San Martin jiġi fil-11 ta’ Novembru.
Sal-Qaddisin Kollha r-riħ jiġi bil-bolla.
Ir-riħ mill-Majjistral idum ġej sal-bidu ta' Novembru. Il-Qaddisin Kollha tiġi fl-1 ta’ Novembru.
F’San Xmun iżra’ fin-niexef u fil-miblul.
Iż-żara’ għandha ssir sal-aħħar ta’ Ottubru, f’kull tip ta’ ħamrija. San Xmun jiġi fit-28 ta’ Ottubru.
F’San Luqa ż-żara’ tinħeba fih l-għattuqa.
Jekk l-għattuqa jirnexxilha tistaħba wara l-qamħ, mela jkun kiber sew. San Luqa jiġi fit-18 ta’ Ottubru.
Santa Tereża, il-bidwi jsuq il-ħmar bin-niggieża.
F’Ottubru l-bidwi għandu jaħrat l-għalqa kemm jiflaħ biex ir-raba’ jrendi. Santa Tereża tiġi fis-16 ta’ Ottubru.
F’San Mikiel lesti l-miċċa għall-gandlier.
Dari meta ma kienx hawn elettriku, f’San Mikiel ix-xemgħa kont tixgħelha kmieni għax jidlam malajr. Miċċa hija sulfarina. San Mikiel jiġi fid-29 ta’ Settembru.
San Mattew qtigħ ir-rummien u żriegħ it-tewm.
F’San Mattew għandu jinqata’ r-rummien u jinżara’ t-tewm. San Mattew jiġi fil-21 ta’ Settembru.
F’San Mattew iżra’ t-tewm.
F’San Mattew għandu jinqata’ r-rummien u jinżara’ t-tewm. San Mattew jiġi fil-21 ta’ Settembru.
San Bartilmew għandu l-muftieħ tax-xita.
Tibda x-xita lejn it-tielet ġimgħa t’Awwissu.
F’San Bartilmew aqta’ l-ħarrub u iżra’ t-tewm.
Lejn San Bert għandu jinqata’ l-ħarrub u jinżara’ t-tewm. San Bert jiġi fl-24 ta’ Awwissu.
Twelid f’Santa Marija jiġi msejjaħ għat-tiġrija.
F'Għawdex, it-tiġrijiet tal-bhejjem isiru nhar Santa Marija. Santa Marija tiġi fil-15 ta’ Awwissu.
Santa Marija żriegħ it-tomnija.
It-tgħam li jkun fadal għandu jinżara’ f’nofs Awwissu. Santa Marija tiġi fil-15 ta’ Awwissu.
Santa Marija jibdew l-għarajjex.
L-ewwel xita tkun mistennija f’nofs Awwissu. Santa Marija tiġi fil-15 ta’ Awwissu.
San Lawrenz ix-xahar tas-sħana.
Tagħmel ħafna sħana f’Awwissu. San Lawrenz jiġi fl-10 ta’ Awwissu.
F’San Ġwann tidħol l-għassa.
F’San Ġwann tispiċċa r-rebbiegħa u jibda s-sajf. San Ġwann jiġi fl-24 ta’ Ġunju.
San Mattija, iżra’ t-tomnija la mwaħħra u lanqas bikrija.
F’San Mattija għandu jinżara’ l-qamħ. It-tomnija tirreferi għat-tgħam u mwaħħra tfisser tard fl-istaġun. San Mattija jiġi fl-24 ta’ Frar.
F’San Mattija jekk ma ssibhiex filgħodu ssibha filgħaxija.
F’San Mattija għandu jinżara’ l-qamħ. It-tomnija tirreferi għat-tgħam u mwaħħra tfisser tard fl-istaġun. San Mattija jiġi fl-24 ta’ Frar.
Konz ta’ Settembru jgħabbi bil-gziez, konz ta’ Diċembru hu wisq bil-qies.
Jinqabdu ħafna iżjed lampuki f’Settembru milli f’Diċembru.
F’Diċembru jkissru u jxellfu qabel iċemplu.
Il-bdiewa jieħdu ħsieb iż-żebbuġ f’Diċembru.
F’Diċembru fis-sala jidħol membru.
Diċembru l-aħħar membru li jingħaqad mal-membri (ix-xhur) l-oħra biex b’hekk tingħalaq is-sena.
Fil-Milied, iż-żiemel ħdejn il-ġamra jsaħħan wirkih.
Dari ż-żwiemel kien ikollhom l-istalla msaħħna. Wirkih tfisser koxxtu.
Fil-Milied nieklu tliet darbiet.
Dari kienu jsumu lejliet il-Milied, u b’hekk l-għada kulħadd kien ipattilu bil-kbir.
F’San Martin inkissru l-lewż, fil-Milied naqsmuh.
F’San Martin nieklu l-lewż, u fil-Milied naqsmuh mal-oħrajn bi mħabba.
Fil-Milied il-lewż naqsmuh mal-bews.
F’San Martin nieklu l-lewż, u fil-Milied naqsmuh mal-oħrajn bi mħabba.
Xita f’Settembru meraq tajjeb f’Novembru.
Ix-xita ta’ Settembru tħaxxen il-frott f’Novembru.
F’Novembru jaqgħu, ikissru u jżemblu.
Iż-żebbuġ jinġabar f’Novembru.
Ottubru jidħol u joħroġ fit-tubru.
F’Ottubru jidlam kmieni mill-bidu sal-aħħar tiegħu. It-tubru jirreferi għat-tebut.
F’Ottubru l-għeneb ġewwa t-tubru jitħassar u jmut.
L-għeneb kollu jitħassar minn Ottubru ʼl hemm.
Fix-xahar tar-rużarju aħrat u tenni biex meta taħsad ikollok biex tgħanni.
F’Ottubru l-bidwi jagħmel sew li jaħrat kemm jiflaħ il-ħamrija, biex meta jiġi biex jaħsad ikun kuntent.
F’Tal-Vitorja l-baħar jitla’ fl-għolja.
Il-baħar jibda jitqawwa fil-Vitorja, li tiġi fit-8 ta’ Settembru.
F’Settembru għas-salarju jmur kull membru.
F’Settembru jkun wasal iż-żmien li l-ħaddiema jitħallsu tax-xogħol li jkunu għamlu fix-xhur ta’ qabel (fil-biedja speċjalment).
Jekk il-qamar ta’ Settembru jimla bix-Xlokk, jagħmel ix-Xlokk seba’ xhur fis-sena.
Jekk f’Settembru jkun qamar kwinta bir-riħ mix-Xlokk, jibqa’ jagħmel riħ mix-Xlokk seba’ xhur wara.
Xita f’Settembru meraq tajjeb f’Novembru.
Ix-xita ta’ Settembru tħaxxen il-frott f’Novembru.
Konz ta’ Settembru jgħabbi bil-gziez, konz ta’ Diċembru hu wisq bil-qies.
Jinqabdu ħafna iżjed lampuki f’Settembru milli f’Diċembru.
Settembru Settembrina, jibdlilna s-sala mal-kantina.
Dari kienu jinżlu fil-kantina biex jaħarbu mir-riħ isfel ta’ Settembru.
Meta l-għansal jagħmel il-ward f’Awwissu, ix-xita tkun bikrija.
Jekk l-għansal (li huwa tip ta’ pjanta, Prospero autumnale) joħroġ il-fjura f’Awwissu, ix-xita tagħmel qabel żmienha.
Meta l-għansal itella’ l-bonn imgħawweġ annata ħażina; meta jtella’ l-bonn dritt annata tajba.
Ir-raba’ tinduna kemm ser jirnexxi skont il-bonn (jiġifieri z-zokk) tal-għansal (li huwa tip ta’ pjanta, Prospero autumnale).
Awwissu la tarah u lanqas tmissu.
F’Awwissu kulħadd ikun bil-vaganzi u jgħaddi bħal ħolma.
Awwissu qatt ma ħamel lilu nnifsu.
Diffiċli tħobbu Awwissu, minħabba s-sħana li tagħmel.
Awwissu tal-ħajjata l-iswed.
F’Awwissu ma jkunx hemm daqstant domanda għall-ħwejjeġ, u l-ħajjata jonqsilhom ix-xogħol.
Awwissu jaħbat ʼil-mara kemm imissu.
Ix-xemx ta’ Awwissu tkun qawwija ħafna.
Ix-xahar ta’ Awwissu s-sinjur u l-fqir iħissu.
Is-sħana ta’ Awwissu lil kulħadd taħqar.
Awwissu x-xemx taħarqu u x-xita tmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
F’Awwissu l-ilma jibda jmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
F’Awwissu l-għeneb iħallik tmissu.
Jibda l-għeneb f’Awwissu.
F’Awwissu l-baħar tisma’ ħissu.
Il-baħar ikun imqalleb f’Awwissu.
F’Awwissu kull tin tibda tmissu.
It-tin isir f’Awwissu.
Lulju xahar id-dris.
F’Lulju jsir id-dris.
Lulju l-ħajjatin jibdew jaqilgħu xi karlin.
F’Lulju jkun hemm iżjed domanda għall-ilbies tal-okkażjoni, u b’hekk il-ħajjata jkollhom iżjed xogħol. Karlin huwa munita antika li m’għadhiex tintuża.
Fellus ta’ Lulju jagħtik bajda f’San Pupulju.
Il-flieles li jfaqqsu f’Lulju jbiduh tard il-bajd.
Ġunju xahar tad-dris u fis-sodda tħoss il-qris.
F’Ġunju jsir id-dris, iżda huwa wkoll żmien il-briegħed.
Ġunju kbir, rasu ras il-ħmir.
Ġunju għandu rasu iebsa (bħall-ħmar) għax sħana biss jagħmel.
Ġunju jdewwaqna l-frott.
F’Ġunju jilħaq il-frott.
Ġunju ħanin, ixabba’ lill-bidwi u lill-fqir.
F’Ġunju l-bdiewa jagħmlu l-flus, u l-foqra ma jbatux daqstant.
Ġunju għall-għomma manju, fis-sodda jagħtina banju.
F’Ġunju nkunu għarqana xraba.
F’Ġunju tidħol l-għassa.
F’Ġunju tispiċċa r-rebbiegħa u jibda s-sajf.
F’Ġunju s-suq mimli ħut u s-sajjied bil-flus fil-but.
F’Ġunju l-bdiewa u s-sajjieda jibdew jaqilgħu l-flus mill-prodott tagħhom.
F’Ġunju jsib il-ftiet, il-bidwi u s-sajjied.
F’Ġunju l-bdiewa u s-sajjieda jibdew jaqilgħu l-flus mill-prodott tagħhom.
F’Ġunju bdiewa għarqana u wċuħ daħqana.
F’Ġunju l-bdiewa jkollhom ix-xogħol, imma jkunu kuntenti.
Ġunju Ġunjett ineħħi l-qmis u d-dublett.
F’Ġunju ntajru l-ħwejjeġ minn fuqna.
Mejju żmien il-għana u d-dris, u fis-sodda tħoss il-qris.
Għalkemm in-natura tkun sabiħa f’Mejju, huwa wkoll żmien il-briegħed.
Mejju x-xahar tad-diżgrazzji.
Superstizzjoni Maltija. Kienu jemmnu li d-diżgrazzji f’Mejju jinqalgħu.
Mejju mirjieħ jaqleb il-wiċċ u l-qiegħ.
F’Mejju r-riħ iċaqlaq il-baħar u joħloq ħafna maltemp.
Mejju mirjieħ b’kull deni stennieh.
F’Mejju r-riħ jagħmel ħafna ħsara.
Mejju bla riħ, il-biedja tifraħ bih.
Ir-riħ ta’ Mejju jirvina l-uċuħ tar-raba’, aħjar mingħajru.
Mejju l-imhejjem t’ommu.
Bħal tifel imfissed, Mejju jħawwad ħafna fit-temp.
Mejju l-iblah t’ommu.
Bħal tifel imfissed, Mejju jħawwad ħafna fit-temp.
Mejju kulma fih jirvina l-btieħ.
Ix-xita li tagħmel f’Mejju tirvina l-ġwież tal-annimali.
Mejju jimliena bil-kappar.
F’Mejju jilħaq il-kappar.
Mejju ħobża u sikkina għax kull ġid jagħtina.
F’Mejju jilħaq l-ewwel frott u nieħdu pjaċir bih.
Mejju daqs ġuvni ħlejju.
Mejju huwa xahar sabiħ ħafna.
F’Mejju kollox jinxef sal-plejju.
Kollox jinxef f’Mejju.
F’Mejju aħsad imqar kien plejju.
Ix-xgħir jinħasad f’Mejju.
Mejju bil-minġel u bil-kabozza.
Il-ħsad isir f’Mejju. Kabozza hija għamla ta’ kowt.
Mejju xahar il-fjuri, fih il-għomma tibda turi.
F’Mejju tibda s-sħana.
April imut bil-bard u Mejju jrid il-ward.
Il-kesħa tispiċċa f’April, u l-fjuri jwarrdu f’Mejju.
Xita fi ħruġ Marzu u dħul April, karru deheb u ġawhar fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Xita fi dħul April, karru deheb u ieħor ħarir.
Ix-xita fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
April xahar tal-boloh.
Qawl li jingħad minħabba ċ-ċajt tal-1 ta’ April. Dari kienu jemmnu li min jitwieled f’April huwa iblah.
April jagħmel il-fjuri u Mejju jieħu l-unuri.
Ċerti nies jieħdu l-mertu tax-xogħol li jkun sar minn ħaddieħor.
April imut bil-bard u Mejju jrid il-ward.
Il-kesħa tispiċċa f’April, u l-fjuri jwarrdu f’Mejju.
April bl-ixkubetta u l-azzarin.
April ikun żmien il-kaċċa.
F’April jistejqer il-fqir.
F’April jagħmel temp sabiħ, u jgħin lil min hu sfortunat iħossu aħjar.
F’April il-ħaddiem joħroġ ġuvni u jidħol xiħ.
F’April il-ġurnata tax-xogħol tkun itwal, b’aktar tbatija.
F’April id-dubbiena tagħmel żinn u l-isħaba tmur lil hinn.
F’April tieqaf ix-xita u jibdew ħerġin l-insetti, fosthom id-dubbien.
April xahar ta’ nifs twil.
Il-qamħ jimla f’April, u l-ħaddiema jkollhom iżjed ħobż biex iżommhom matul ġurnata tax-xogħol itwal.
April ħobżna fil-mindil.
Il-qamħ jimla f’April, u l-ħaddiema jkollhom iżjed ħobż biex iżommhom matul ġurnata tax-xogħol itwal. Il-mindil huwa d-dvalja.
F’April ħobża kbira fil-mindil.
Il-qamħ jimla f’April, u l-ħaddiema jkollhom iżjed ħobż biex iżommhom matul ġurnata tax-xogħol itwal. Il-mindil huwa d-dvalja.
Xita fi ħruġ Marzu u dħul April, karru deheb u ġawhar fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Marzu jgħid lill-qamħ: “Ikber”. “Ma niflaħx.” “Mela isbel.”
Il-qamħ jisbel jekk ma jkunx kiber sa Marzu.
Marzu t-twil ġieb l-ixkora tal-qamħ.
It-tħejjijiet għall-ħsad tal-qamħ isiru f’Marzu.
Marzu, iż-żara’ bis-sbula f’ħalqu.
F’Marzu l-qamħ ikun kiber sew.
Marzu r-rebbiegħa tal-bhejjem.
Il-bhejjem jagħmlu ħafna ħalib f’Marzu.
Marzu Marzellu, itajjar ix-xebbiet b’dellu.
Dari x-xebbiet kienu jinnamraw f’Marzu.
Marzu Marzell, bil-kabozza u bil-kappell.
F’Marzu xi kultant ikollok tilbes ġakketta għax il-bard, u xi kultant il-kappell biex tilqa’ x-xemx. Kabozza hija għamla ta’ kowt.
Marzu, il-flissjonijiet komuni bħax-xebbiet.
F’Marzu ħafna taqbadhom il-flissjoni.
Marzu bl-ilma xebgħan italla’ ġbira, u gozz ikbar tkun tat-tgħam.
It-tgħam (jiġifieri ċ-ċereali) jissaqqa u joktor bix-xita ta’ Marzu.
F’Marzu, kull tajr ibid.
It-tajr (l-annimali li jtiru) ibid f’Marzu.
F’Marzu, kull għasfur ifittex ʼil martu.
L-għasafar jibdew jitgħammru f’Marzu.
Marzu Marzellu, in-nanna taħraq il-moxt u r-rixtellu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Il-moxt u r-rixtellu jirreferu għall-makkinarju tal-insiġ.
Marzu l-fart iħossu f’qarnu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Il-fart jirreferi għall-annimali bovini.
F’Marzu l-fart iħoss il-bard minn qrunu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Il-fart jirreferi għall-annimali bovini.
F’Marzu l-bard irqiq jidħol fl-għadam.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu.
Marzu qala’ mnieħru u qartsu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Qartsu tfisser geżwru.
F’Marzu aqla’ mnieħrek u qartsu.
Tagħmel kesħa kbira f’Marzu. Qartsu tfisser geżwru.
Fix-xahar ta’ Frar iżra’, saqqi u baqqi ħabaq għazzi.
Dari kienu jkabbru l-ħabaq biex juru li fil-familja hemm xebba lesta għaż-żwieġ.
F’Ħadd il-bluh ix-xita tibda tfuħ.
Ix-xita tnaqqas sew lejn żmien il-karnival (fi Frar).
Fi Frar jindaqqu l-ġlieġel.
Il-karnival jiġi fi Frar.
Fi Frar tkun ix-xita billejl u taħdem binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Fi Frar ix-xita billejl u xogħol binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Frar silef tnejn lil Jannar u daħħlu bin-nagħaġ ġol-għar.
Skont superstizzjoni Maltija, f’sena biżestili (ta’ 366 jum) il-bidwi jmur ħażin f’xogħlu.
Frar fawwar, kull xitla bin-nwar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, il-bidwi għana fid-djar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, jekk ma toħroġ ix-xemx filgħodu, toħroġ ma’ nofsinhar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Fellus ta’ Frar, brodu u fran.
L-għattuqa ta’ Frar tajba ħafna għall-ikel.
Frar fawwar jimla l-bjar.
Tagħmel ħafna xita fi Frar.
Fi Frar it-tin bajtar isir daqs widnejn il-far.
It-tin ikun għadu wisq żgħir fi Frar.
Fi Frar il-kaboċċi tiha ’l-ħmar.
Il-kaboċċi mhumiex tajbin għall-ikel fi Frar.
Jannar kiefer u Frar għandu d-dwiefer.
F’Jannar u Frar jagħmel temp ikrah.
F’Jannar u Frar, l-ixkubetta ħalliha d-dar.
Il-kaċċa tieqaf f’Jannar u Frar.
Iżra’ l-kemmun f’Jannar u bigħu bil-qantar.
Il-kemmun għandu jinżara’ f’Jannar biex jagħti bil-kotra.
Is-sajf ta’ Jannar, għana tal-bidwi u tal-fqar.
Meta f’Jannar jagħmel temp sabiħ igawdu kemm il-bdiewa kif ukoll il-foqra.
Jannar xott, il-bidwi għani.
Ħafna xita f’Jannar tirvina l-uċuħ tar-raba’, għalhekk aħjar ikun xott għall-bidwi.
Ix-xahar ta’ Jannar ma jħallix qattusa d-dar.
Il-qtates jitgħammru f’Jannar.
Jannar il-qasba jmiddha fl-art.
Il-qasab jinqata’ f’Jannar.
Jannar bardan. Meta jsib l-art liebsa jneżżagħha, u meta ma jsibhiex liebsa jlibbisha.
It-temp ta’ Jannar jeqred il-ħdura, iżda n-natura xorta terġa’ tnibbet.
F’Jannar il-ġidra agħtiha ʼl-ħmar.
Il-ġidra tixrief f’Jannar u ma tkunx tajba għall-ikel.
F’Jannar stenna xita, ksieħ u nar.
F’Jannar u Frar jagħmel temp ikrah. In-nar jirreferi għall-beraq u s-sajjetti.
F’Jannar ix-xiħ jew fis-sodda jew l-isptar.
Il-kesħa u l-mard ta’ Jannar jagħtu kedda lix-xjuħ.
Jannar dejjem jitrekken id-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Dehxa ta’ Jannar fawra minn lewn in-nar.
Id-dehxa ta’ Jannar tirreferi għall-ħożba, li biha jitilgħulek ħafna tikek ħomor.
F’Jannar u Frar, l-ixkubetta ħalliha d-dar.
Il-kaċċa tieqaf f’Jannar u Frar.
F’Jannar agħlaq in-nagħaġ fil-għar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Jannar dejjem jitrekken id-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Jannar daħħal lilek u lil għajrek ġewwa d-dar.
F’Jannar jagħmel temp ikrah u kulħadd joqgħod ġewwa.
Aħjar il-bard ta’ Jannar mix-xemx li ma ssaħħanx.
Xemx li ma ssaħħanx ma fihiex gost. Aħjar il-bard.
Jannar il-bajtar għajnejn il-far.
F’Jannar il-bajtar ikun għadu wisq żgħir, bħal għajnejn il-far.
Twelid fl-ewwel ta’ Jannar hu mfakkar minn kull kampnar.
Min jitwieled fl-Istrina xortih tajba għax ikun għadu żmien il-festi.
Il-qwiel kollha, f’post wieħed.