Rażżan ilsienek biex ma toħloqx inkwiet.
kategorija
ix-xita
Minn mitt Mejju ma jgħaddix wieħed li ma jagħmilx xita.
F'Mejju tagħmel ix-xita, żgur mhux forsi.
Min ma jridx jibtell ma joħroġx fix-xita.
Min ma jridx inkwiet m'għandux iġibu b'idejh. Jibtell tfisser jixxarrab.
Mingħajr bella ma tinbena ħalla.
Ix-xita (= bella) hija importanti ħafna għall-uċuħ tar-raba'.
Mill-ksieħ u r-riħ jiġu l-għelejjel, mix-xemx u x-xita jsiru l-għelejjel.
Il-kesħa u r-riħ imarrdu l-uċuħ tar-raba' (l-ewwel tifsira ta' għelejjel - plural ta' għalla - hija mard), filwaqt li x-xemx u x-xita jagħmlulhom il-ġid (it-tieni tifsira ta' għelejjel hija wċuħ tar-raba').
Meta x-xott jixxarrab malajr jinxef.
Min hu fqir bil-ftit għajnuna li jingħata xorta ma jgħaddix.
Meta x-xita tagħmel bikri u tibqa’ sal-imwaħħar, il-bidwi jkollu x’jitma’ u jaħżen sal-aħħar.
Ix-xita fit-tul tgħin biex jirnexxu l-uċuħ tar-raba', u b'hekk il-bidwi jkollu biex jitma' lil familtu.
Meta xxebba’ fl-ilma taflija, kull sbula tagħmel mija.
L-isbul jikber ġmielu meta l-ħamrija taflija tixrob ħafna ilma.
Meta tqattar ix-xita, is-sajda tkun f’waqtitha.
Meta terġa' tibda x-xita, jerġa' jibda s-sajd.
Meta tkun sena milwiema, il-ħalel tal-ħuxlief ikunu kbar u tal-qamħ ikunu xagħar żgħar.
Meta matul is-sena tagħmel ħafna xita (= tkun milwiema), il-ħuxlief jikber ħafna iżjed iżda l-qamħ ibati daqstant ieħor.
Meta tkun ix-xita f’Jannar għandek il-qoton id-dar.
Il-qoton jikber iżjed bix-xita ta' Jannar.
Meta tidher il-qawsalla waqt il-maltemp ta’ filgħodu turi xita; ta’ filgħaxija bnazzi.
Meta tara l-qawsalla filgħodu tkun ix-xita, u meta tara l-qawsalla filgħaxija jkun bnazzi.
Meta tara l-qattus jitmiegħek tinsiex tieħu l-kabozza miegħek.
Meta tara l-qattus jitmiegħek sinjal li tkun ġejja x-xita. Kabozza hija tip ta' kowt.
Meta tara l-ħuttaf tkun ġejja x-xita.
Meta tara l-ħuttafa (għasfur tal-ispeċi Hirundo rustica) lesti ruħek għax-xita u mur stkenn.
Meta tara l-beraq lesti l-girna fejn tintebaq.
Meta tarah iberraq lesti ruħek għax-xita u mur stkenn (= tintebaq). Girna hija kmajra.
Meta l-kelb jitmiegħek u l-ħmar jimraħ, jew l-irwiefen ittenna jew bix-xita għandek tifraħ.
L-imġiba tal-annimali turik x'tip ta' maltemp qed tistenna - jew riħ qawwi, jew xita biex issaqqilek l-għelieqi.
Meta jsaffru l-iġfien ikunu fgaw il-widien.
L-iġfna/iġfien (plural ta' ġifen) kienu jsaffru għall-għajnuna fil-maltemp, bl-istess mod li ħaġa bilfors issir kawża ta' xi ħaġa oħra.
Meta jiġi Ħadd il-bluh, ix-xita tibda tfuħ.
Meta jasal il-Karnival (= Ħadd il-bluh), tibda tagħmel inqas xita.
Meta jidhru l-kwiekeb kbar, ix-xita tkun qrib.
Il-kwiekeb kbar u ċari huwa sinjal li tkun ġejja x-xita.
Meta Jannar tarah lewliemi, ma tarax il-bidwi hieni.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, ix-xogħol tal-bidwi jbati. Lewliemi tfisser bix-xita.
Meta Frar ikun fawwar, f’daqqa l-biedja tmur fl-ibjar.
Il-ħafna xita li tagħmel fi Frar tagħmel ħsara kbira lill-uċuħ tar-raba'.
Meta fis-sajf tberraq it-Tramuntana, jew xita qliel jew kbira sħana.
Meta jkun riħ bil-beraq ġej mit-Tramuntana, dan ifisser li jew ġejja ħafna xita jew ħafna sħana.
Meta Alla jtina l-bqija tax-xita, l-ilbies tas-sbul jitwal ’il fuq mill-komma.
Il-qamħ ikompli jikber meta x-xita tagħmel f'waqtha.
L-iswed ibeżża’ u l-abjad ixebba’.
Kulħadd jibża' mis-sħab iswed, iżda s-sħab tax-xita huwa l-abjad.
Li fis-sajf iġġorr in-nemla, fil-ħarifa tkaxkru l-ħamla.
Inti taħdem u tistinka biex tfaddal, u l-membri ingrati ta' familtek iberbqulek kollox. Il-ħamla huwa dak kollu li jġorr miegħu l-ilma meta tagħmel ħafna xita.
L-ewwel xita tkun għar-raba’ u għall-bjar; jekk tissokta bil-ġid, l-irziezet u d-djar.
Aktar kemm tagħmel xita, aktar ingawdu għax aktar ikollna x'nixorbu u x'nieklu.
La tibtell l-għetejba toħla l-ilbieba.
Malli tagħmel l-ewwel xita wara sajf twil, jibda jaqleb it-temp u l-ikel jibda jiġina itjeb. Tibtell l-għetejba tfisser li tixxarrab l-għatba tal-bieb, u l-ilbieba hija l-biċċa r-ratba tal-ħobż.
Jew issensel jew ixxenxel.
Meta ma tagħmilx xita l-uċuħ tar-raba' jinxfu kollha (= f'sensiela), u meta tagħmel ix-xita jkunu għammiela ħafna (= ixenxlu, jagħmlu l-għeruq).
Jekk tagħmel ix-xita f’tar-Rużarju filgħodu tkun bikrija, jekk waranofsinhar tkun imwaħħra.
Meta x-xita tiġi fl-ewwel Ħadd ta' Ottubru, jekk ikun filgħodu tagħmel ix-xita kmieni fl-istaġun u jekk filgħaxija tagħmel ix-xita tard fl-istaġun. Il-Madonna tar-Rużarju tiġi fis-7 ta' Ottubru.
Jekk tagħmel ix-xita f’Santa Bibjana, iddum tagħmel xita erbgħin ġurnata.
Jekk lejn il-bidu ta' Diċembru tagħmel ix-xita, din tibqa' tagħmel għal erbgħin jum. Santa Bibjana tiġi fit-2 ta' Diċembru.
Jekk ma’ nofsinhar ix-xemx tkun safra bajdanija, aktarx tkun xita għal filgħaxija.
Jekk ix-xemx tkun safra bajdanija għall-ħabta ta' nofsinhar, wisq probabbli tagħmel ix-xita filgħaxija.
Jekk ma jagħmilx ilma nixorbu l-ilma, jekk jagħmel l-ilma nixorbu l-inbid.
Meta tagħmel ix-xita, jikber l-għeneb u nagħmlu l-inbid bih. Jekk le, ma jkollna xejn.
Jekk l-ors ibill siequ fil-Gandlora, stenna xita qawwija wara.
Meta f'jum il-Gandlora tagħmel ix-xita, tagħmel xita iżjed qawwija wara. Il-Gandlora tiġi fit-2 ta' Frar.
Ja xbat ħabbat, ma mejjilthiex il-għaduma u qtilthiex il-għaġuża.
Fi Frar ġieli jinzerta ma tagħmilx xita. Xbat huwa isem ieħor għal Frar li nsibuh f'dan il-qawl biss. Għaduma hija kolonna u għaġuża hija mara xiħa.
Ix-xita tal-qigħan imwiegħda.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ fuq il-qigħan toħroġ ilma mit-tgħam.
Ġunju huwa x-xahar tad-dris, u dejjem tagħmel ix-xita.
Ix-xita ta’ Jannar troxx il-bżar.
Meta tagħmel ix-xita f'Jannar, id-demel (= il-bżar) jidħol aħjar fil-ħamrija.
Ix-xita mill-Punent ma tħallix warajha lment.
Ir-riħ mill-Punent iġib ħafna xita miegħu, u ħadd ma jgorr minnha!
Ix-xita mil-Lvant timla l-vagant.
Ir-riħ mil-Lvant iġib ix-xita miegħu, u din tħaddar fejn ikun għadu vojt (= vagant).
Ix-xita bikrija tnebbet il-ġarġir.
Jinbet il-ġarġir meta tagħmel ix-xita bikrija.
Ix-xita hdiet, kull tajra mxiet.
Ix-xita issa waqfet u kulħadd jista' jkompli fejn ħalla.
Ix-xita għal Sant’Anna bikrija, jekk tagħmel, beraq u sajjetti fiha.
Meta tagħmel ix-xita lejn l-aħħar ta' Lulju tkun bikrija, b'ħafna beraq u sajjetti. Sant'Anna tiġi fis-26 ta' Lulju.
Ix-xita f’San Mark nar fl-art.
Ix-xita lejn l-aħħar ta' April ma tagħmilx ġid lir-raba'. San Mark jiġi fil-25 ta' April.
Ix-xita fil-baħar tinżel.
Aktar kemm ikollok flus, aktar tidħaqlek ix-xorti.
Ix-xita bil-boqoq xita dewwiema.
Ix-xita bil-boqoq tinfiltra fil-ħamrija.
In-nejja reġgħet ġiet u l-fawwara għoddha mtliet.
Tkun bdiet ix-xita (= il-fawwara) sew fiż-żmien fejn jibda jinbiegħ il-qastan nej (= in-nejja).
In-nar u l-ilma jbeżża’.
Is-sajjetti (= in-nar) u l-għargħar (= l-ilma) jagħmlu ħsara kbira.
Il-Punent iwiegħed u jagħti.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-Punent itella’ u jniżżel kull mument.
Ir-riħ mill-Punent iġib miegħu x-xita.
Il-Lbiċ riħ jew xita żgur iġib.
Meta r-riħ ikun mil-Lbiċ żgur li jagħmel ir-riħ jew tagħmel ix-xita.
Il-ful iżirgħu fit-tajn sa rkupptejk u onqxu fit-trab idur għal għajnejk.
Il-ful għandu jiżara' meta tkun ix-xita (= għalhekk fit-tajn) u għandu jiġi minqux meta l-art tkun niexfa (= itir it-trab).
Il-beraq fil-Lbiċ ix-xita jġib.
Meta jberraq fil-Lbiċ tagħmel ix-xita.
Il-beraq dukkar tax-xita.
Wara l-beraq tagħmel ix-xita.
Ibża’ mis-sokor ta’ Marzu.
L-uċuħ tar-raba' ssirilhom ħafna ħsara meta tagħmel ħafna xita f'Marzu. Sokor tirreferi għall-art, bħallikieku fis-sakra bl-ilma kollu li tkun xorbot.
Ħruġ Marzu dħul April, ix-xita karru deheb fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Għax-xita ta’ Jannar fil-bikri lesti l-bjar.
F'Jannar tagħmel ħafna u ħafna xita.
Fix-xita, bil-bieb miftuħ dejjem tidħol ir-raxxa.
Meta l-inkwiet ma tilqagħlux ikollok tbati l-konsegwenzi.
F’sena milwiema l-ħuxlief bil-ħalel kbar u l-qamħ bi sbuliet żgħar.
Ħafna xita mhix tajba għall-qamħ, u minflok jikber iżjed il-ħuxlief. Milwiema tfisser b'ħafna ilma.
Bix-xita u x-xemx, il-muna bil-ġiri ma tintemmx.
Il-ħażna ta' sena partikolari ma tintemmx mill-ewwel bis-saħħa tax-xita u x-xemx.
Bix-xita f’Marzu u April, tinġabar l-annata.
L-uċuħ tar-raba' jikbru bix-xita li tagħmel f'Marzu u April.
Alwett bil-gziez, xita bil-qliel.
Kollox għandu żmienu. L-alwett huwa tip ta' għasfur u joħroġ fit-temp milwiem.
San Bartilmew għandu l-muftieħ tax-xita.
Tibda x-xita lejn it-tielet ġimgħa t’Awwissu.
Santa Marija jibdew l-għarajjex.
L-ewwel xita tkun mistennija f’nofs Awwissu. Santa Marija tiġi fil-15 ta’ Awwissu.
Xita f’Settembru meraq tajjeb f’Novembru.
Ix-xita ta’ Settembru tħaxxen il-frott f’Novembru.
Meta l-għansal jagħmel il-ward f’Awwissu, ix-xita tkun bikrija.
Jekk l-għansal (li huwa tip ta’ pjanta, Prospero autumnale) joħroġ il-fjura f’Awwissu, ix-xita tagħmel qabel żmienha.
Awwissu x-xemx taħarqu u x-xita tmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
F’Awwissu l-ilma jibda jmissu.
Tagħmel l-ewwel xita f’Awwissu.
Mejju kulma fih jirvina l-btieħ.
Ix-xita li tagħmel f’Mejju tirvina l-ġwież tal-annimali.
Xita fi ħruġ Marzu u dħul April, karru deheb u ġawhar fin.
Ix-xita fl-aħħar ta’ Marzu u fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Xita fi dħul April, karru deheb u ieħor ħarir.
Ix-xita fil-bidu ta’ April tagħmel ġid lill-uċuħ tar-raba’.
Marzu bl-ilma xebgħan italla’ ġbira, u gozz ikbar tkun tat-tgħam.
It-tgħam (jiġifieri ċ-ċereali) jissaqqa u joktor bix-xita ta’ Marzu.
F’Ħadd il-bluh ix-xita tibda tfuħ.
Ix-xita tnaqqas sew lejn żmien il-karnival (fi Frar).
Fi Frar tkun ix-xita billejl u taħdem binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Fi Frar ix-xita billejl u xogħol binhar.
Fi Frar ix-xita tagħmel billejl u l-bidwi jaħdem fl-għalqa matul il-ġurnata.
Frar fawwar, kull xitla bin-nwar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, il-bidwi għana fid-djar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar, jekk ma toħroġ ix-xemx filgħodu, toħroġ ma’ nofsinhar.
Fi Frar ikun hemm xi ftit xemx, bi tħejjija għar-rebbiegħa.
Frar fawwar jimla l-bjar.
Tagħmel ħafna xita fi Frar.
Jannar xott, il-bidwi għani.
Ħafna xita f’Jannar tirvina l-uċuħ tar-raba’, għalhekk aħjar ikun xott għall-bidwi.
F’Jannar stenna xita, ksieħ u nar.
F’Jannar u Frar jagħmel temp ikrah. In-nar jirreferi għall-beraq u s-sajjetti.
Alla fuq kollox u fuq kulħadd; xemx u xita jibgħat lil kulħadd.
Alla jittratta lil kulħadd l-istess, għax huwa ġust.
Il-mewt u xita Alla jaf meta.
Alla biss jiddeċiedi meta niġu fid-dinja u nitilqu minnha.
Il-qwiel kollha, f’post wieħed.