Qwiel Maltin | Maltese Proverbs • it-tajjeb u l-ħażin

Min huwa fartas m’għandux għalfejn iħossu ħażin ħdejn min għad għandu xagħru (= ix-xuxa), wara kollox is-suf kullimkien jikber, anke fix-xaqq tal-warrani (= it-tina).

Lil kulħadd tiġi sigħetu.

Kulħadd irid iwieġeb għat-tajjeb u l-ħażin kollu li jkun għamel.

Lil min jaħralek f’idek tiddejjaqx iċċappashulu ma’ wiċċu.

Qis li tiddefendi lilek innifsek kontra min jipprova jagħmillek il-ħsara.

Lil min jaħralek f’idek tiddejjaqx iċċappashulu ma’ geddumu.

Qis li tiddefendi lilek innifsek kontra min jipprova jagħmillek il-ħsara.

Lil min taqtagħlu qalbu, toħroġlu ruħu.

Kun sors ta’ tama u qawwi qalb il-proxxmu tiegħek, mhux taqtagħlu qalbu.

Lil min tniggżu jgħid “ajma”.

Meta tagħmel azzjoni ħażina lil xi ħadd, stenna reazzjoni mingħandu.

Lil min toqgħodlu jgħabbik.

Qis li tieqaf lil min jipprova jagħmel li jrid bik.

Lil min toqorsu joqmos.

Meta tagħmel azzjoni ħażina lil xi ħadd, stenna reazzjoni mingħandu.

Lil qalbek uriha lil kulħadd u tagħtiha lil ħadd.

Kun qalbek tajba ma’ kulħadd, iżda oqgħod lura milli tafda żżejjed għax jiddispjaċik.

Lill-ħażin agħtih biċċa minn dejlek u erħilu jmur.

Aħrab il-ħażin u lil min jaqla’ l-inkwiet. Dejlek tfisser id-dublett tiegħek.

Lill-pastaż agħtih biċċa minn dejlek u erħilu jmur.

Aħrab il-ħażin u lil min jaqla’ l-inkwiet. Dejlek tfisser id-dublett tiegħek.

L-ilma jsaqqi l-ħatab u l-ħatab jgħalli l-ilma.

Tagħmel il-ġid mal-proxxmu, iżda dan ma jkunx rikonoxxenti.

Ma setax idur għall-ħmar, dar għall-berdgħa.

Ma setax ipattihielu u minflok dar fuq xi membru tal-familja tiegħu jew xi ħabib tiegħu. Il-berdgħa tirreferi għad-drapp taħt is-sarġ fuq dahar il-ħmar.

Malti tajjeb aħarqu, aħseb u ara ħażin.

L-Għawdxin ma jafdawhomx lill-Maltin.

Mar biex ikittef u ħareġ imnittef.

Il-ħsara li pprova jagħmel lil ħaddieħor ġiet fuqu.

Meta l-laħam hu ħażin, agħar jiġi l-brodu.

Mill-affarijiet il-ħżiena joħorġu affarijiet agħar.

Meta tagħġen il-qaħba bieb il-forn jaqa’.

Hemm min hu xortih ħażina f’kull ħaġa li jagħmel.

Meta tisma’ hemm l-oħrajn, tinsa tiegħek.

Tikkonsla meta tisma’ bl-affarijiet il-ħżiena li jiġru lil ħaddieħor.

M’hemmx ħelu mingħajr morr.

Mingħajr l-ikrah tal-ħajja m’hemmx is-sabiħ.

Miġja ta’ nutar, tajjeb jew ħażin, iġġib l-aħbar.

Dari n-nutar kien imur fid-dar tan-nies, u l-miġja tiegħu kienet tkun tfisser li ser jiġri xi ħaġa kbira, bħal xi wirt, testment, kuntratt, eċċ.

Mill-għeneb joħroġ l-inbid, imma joħroġ il-ħall ukoll.

Minn kull ħaġa tista’ toħroġ it-tajjeb jew il-ħażin, skont l-azzjonijiet tiegħek.

Mill-ħażin tistenniex li joħroġ it-tajjeb.

Mingħand min hu azzjonitu ħażina tistenniex mod ieħor.

Mill-ward joħroġ ix-xewk u mix-xewk joħroġ il-ward.

Mill-affarijiet it-tajbin joħorġu affarijiet ħżiena, u viċeversa.

Min ġera ma laħaqx u min laħaq ma daqux.

Meta jkollok bżonn ħafna ta’ xi ħaġa ma ssibhiex, u meta jkollok ħafna minnha ma jkollokx aktar bżonnha.

Min għandu l-faħam miblul jibża’ biss.

Għandu għalfejn jibża’ biss min jaf li għandu tort.

Min għandu l-faħam miblul kull xkumvata jaħsibha gremxul.

Min jaf li għandu xi ħaġa fuq il-kuxjenza jaħseb ħażin. L-ixkumvat huwa ħelu tradizzjonali Malti tal-Milied.

Min ħarreb imut imħarreb.

Min jagħmel il-ħsara lil ħaddieħor, il-ħajja tpattihielu billi tagħmillu l-istess tip ta’ ħsara. Iħarreb tfisser joqtol, u mħarreb tfisser maqtul.

Min hu mejjet għal qatra u min hu mejjet fis-sakra.

Il-bilanċ ma jeżistix, għax hemm min m’għandu xejn u hemm min għandu żżejjed.

Min hu mgħaġġel jaqbillu jistenna.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl-għaġla ma tkunx ħsibtha sew u tispiċċa tagħmel l-għażla l-ħażina.

Min hu xxurtjat jixħitha għal rasha u tiġih fuq saqajha.

Min huwa xortih tajba jagħmel x’jagħmel tiġih tajba.

Min hu xxurtjat jixħitha mgħawġa u tiġih dritta.

Min huwa xortih tajba jagħmel x’jagħmel tiġih tajba.

Min igerger minn salibu jiġih wieħed agħar.

Min jilmenta mill-ħażin li għandu f’ħajtu jagħmel ħażin, għax dejjem tista’ tkun agħar.

Min iħoss toqlu ma jħossx tal-oħrajn.

Min għandu ħafna problemi ma jimpurtahx mill-problemi ta’ ħaddieħor.

Min ikun fuq is-salib mhux bħal min ikun taħtu.

Min ma jkunx għadda mill-esperjenza kerha ta’ ħaddieħor, ma jkunx jaf eżatt x’jiġifieri.

Min ikun mimli ċomb ma jintefax il-baħar.

Min jaf li għandu tort jipprova jaħbi l-ħażin li għamel akkost ta’ kollox.

Min ikun se jegħreq jaqbad imqar ma’ tibna.

Min ikun f’sitwazzjoni ta’ periklu jew disperazzjoni, minn kollox jagħmel biex isalva jew joħroġ minnha.

Min imur ikittef joħroġ imnittef.

Min jagħmel il-ħażin lil ħaddieħor, dak l-istess ħażin jiġi fuqu.

Min ixarrab il-bakkaljaw jieklu.

Min jagħmel il-ħażin lil ħaddieħor, dak l-istess ħażin jiġi fuqu.

Min jagħmel il-ħsara jħallas għaliha.

Min jagħmel il-ħsara jeħtieġ li jpatti tal-ħażin li jkun għamel.

Min jagħmel jaħmel.

Min jagħmel il-ħsara jeħtieġ li jpatti tal-ħażin li jkun għamel.

Min jagħmillek id-deni agħmillu l-ġid.

Azzjoni ħażina pattiha b’azzjoni tajba.

Min jaqla’ laqam għandu seba’ snin il-purgatorju.

Superstizzjoni Maltija li min jasal jaqla’ laqam ikollu jpatti għalih billi jqatta’ seba’ snin il-purgatorju wara mewtu.

Min jaqla’ u jagħti l-infern ibati.

Superstizzjoni Maltija li jekk xi ħadd jagħtik xi ħaġa u tagħtiha, ikollok tbati l-infern ta’ kemm kont ingrat.

Min jeqleq żejjed fl-aħħar isibha xortih.

Min qatt ma jikkuntenta b’xejn sa fl-aħħar tasal xi ħaġa li togħġbu. Jeqleq tfisser jilmenta.

Min jgħaġġel wisq jibdielu.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl-għaġla ma tkunx ħsibtha sew u jiddispjaċik għax tispiċċa tagħmel l-għażla l-ħażina.

Min jibki u min jidħaq.

Kulħadd xortih fid-dinja, min ferħan u min imdejjaq.

Min jidħaq il-Ġimgħa jibki s-Sibt.

Superstizzjoni Maltija li min jidħaq nhar ta’ Ġimgħa, peress li f’kuntest reliġjuż huwa jum traġiku, ibati l-konsegwenzi u jibki l-għada.

Min jifraħ bl-għawġ ta’ ġaru, l-għada jisbaħlu f’daru.

Min jieħu gost bil-ħażin ta’ ħaddieħor, dak l-istess ħażin jiġi fuqu.

Min jiġbed ħafna jaqta’ l-ispaga.

Meta tagħmel azzjoni ħażina ripetutament, tasal dik id-darba fejn jaqbduk.

Min jikser jgħammar.

Min jagħmel il-ħażin jeħtieġ li jpatti għalih.

Min jilgħab bin-nar jinħaraq.

Min jabbuża żżejjed ikollu jbati l-konsegwenzi.

Min jirteħa jittieħed.

Min hu bla direzzjoni morali, jispiċċa jinġarr mill-ħażin.

Min jisma’ l-quddies ma jitlifx żmien.

Li tmur tisma’ quddiesa hija ħaġa tajba.

Min jisraq bajda jaf jisraq tiġieġa.

Min jagħmel ftit ħsara, imbagħad jagħmel ħsara akbar.

Min jistor il-ħalliel għandu sehem mill-ħtija.

Meta lil min jagħmel ħażin tgħattilu, tkun kompliċi miegħu.

Min jixtieq deni lil ġaru jiġi f’daru.

Min jieħu gost bil-ħażin ta’ ħaddieħor, dak l-istess ħażin jiġi fuqu.

Min jiżra’ fin-niket jaħsad fil-ferħ.

Min għaddej minn żmien diffiċli għad jasal żmien fejn jerġa’ jkun ferħan.

Min joqgħod fuq żewġt iċwejjem ħażin imur.

Min mhux kapaċi jieħu deċiżjoni ma jmurx tajjeb. Ċwejjem huwa l-plural ta’ ċima.

Min joqtol ma jaħtix daqs min jagħwi.

Min jagħmel azzjoni ħażina m’għandux tort daqs min istigah jagħmilha.

Min ma jaqax ma jqumx.

Tgħallem mill-iżbalji tiegħek biex terġa’ fuq saqajk u tmur għall-aħjar.

Min ma jbiddilx idewwed.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Min ma jbiddilx iqammel.

Il-bidla f’kollox sabiħa (fil-ħbieb, ix-xogħol, l-attutidni, il-mentalità, eċċ.) għaliex tevita konsegwenzi koroh (il-monotonija, l-abbużi, il-passività, l-arroganza, eċċ.).

Min ma jduqx il-morr ma jtigħemx il-ħelu.

Irridu ngħaddu mill-esperjenzi koroh tal-ħajja biex nitgħallmu napprezzaw is-sabiħ tagħha.

Min ma jġarrabx il-ħażin ma jafx it-tajjeb x’jiswa.

Irridu ngħaddu mill-esperjenzi koroh tal-ħajja biex nitgħallmu napprezzaw is-sabiħ tagħha.

Min ma jġarrabx ma jemminx.

Trid tkun għaddejt mill-istess esperjenzi koroh ta’ ħaddieħor biex tassew tifhmu u tagħdru.

Min ma jħarisx ’il quddiem jitfa’ siequ fil-vojt.

Min ma jippjanax u ma jqisx l-affarijiet minn qabel jiżbalja.

Min ma jħobbx jaħdem mal-Insara jkollu jorqod mal-ilsiera.

Min ma jridx jagħmel il-ħaġa t-tajba, mela jispiċċa jagħmel il-ħaġa l-ħażina u jiġi kkastigat għaliha.

Min ma jifhimx bis-sewwa jifhem bid-dnewwa.

Min ma jifhimx bil-kelma t-tajba jkollu jifhem bil-forza.

Min ma jistħix minnek tisħix minnu.

Qis li tiddefendi lilek innifsek kontra min jipprova jagħmillek il-ħsara.

Min ma jitkellimx ommu qaħba.

Min jaf li għandu tort jew għandu x’jaħbi ma jgħid xejn biex ma jinkixifx.

Min ma jridx bis-sewwa jeħtieġ irid bid-dnewwa.

Min ma jifhimx bil-kelma t-tajba jkollu jifhem bil-forza.

Min m’għandux salib għandu domna.

Kbira jew żgħira, kulħadd għandu xi tip ta’ problema fid-dinja.

Min m’għandux x’jiekol m’għandux x’jitma’.

Min mhux kapaċi jieħu ħsieb tiegħu nnifsu, mhux kapaċi jieħu ħsieb ħaddieħor.

Min xortih ittih, il-ward tiegħu jkun fih.

Min hu xortih tajba, jagħmel x’jagħmel dejjem tiġih tajba u jirnexxilu.

Minn kull fejn taqta’ joħroġ id-demm.

Tagħmel x’tagħmel se taqlagħha.

Miskin min joqgħod tal-aħħar għax kollox ilaqqat.

Tal-aħħar dejjem jieħu mill-agħar.

Miskin, fqir u għakkar, u jrid iniggeż il-ħmar.

Qiegħed f’sitwazzjoni ħażina u xorta waħda jdejjaq lil ħaddieħor.

Mitħna tar-riħ kien u mitħna tar-riħ baqa’.

Kellu xortih ħażina qabel u għadu xortih ħażina issa.

Mit-tajjeb stenna t-tajjeb u mill-ħażin xejn għajr ħażin.

Kull azzjoni, tajba jew ħażina, għandha l-konsegwenzi tagħha.

Neħħi minna l-ħażen u żomm idek filli jibqa’.

In-natura tal-bniedem hija predisposta aktar għall-ħażin milli għat-tajjeb.

Neħħi s-sewwa mid-dinja u ma jibqax ħlief min jagħti.

In-natura tal-bniedem hija predisposta aktar għall-ħażin milli għat-tajjeb.

Post faktum rawta.

Il-ħażin issa sar u jiswa daqs rawta, jiġifieri ħmieġ tal-bhejjem. Post faktum hija fil-fatt post factum bil-Latin, jiġifieri wara li tkun saret l-azzjoni.

Qabil il-bagħal aħrab minnu għax jew jigdmek jew jagħtik ix-xewka.

Il-ħażin aħarbu għax ħsara biss jista’ jagħmillek. Qabil il-bagħal tfisser ir-razza tal-bagħal jew il-bagħal taż-żunżan.

Qabil il-bagħal jagħti biż-żewġ jaf.

Il‑ħażin aħarbu għax ħsara biss jista’ jagħmillek. Qabil il‑bagħal tfisser ir‑razza tal‑bagħal.

Qalb ħanina tmut miskina.

Min ikollu qalbu tajba wisq ibati ħafna għax kulħadd jabbuża minnu.

Qalb ħażina, jekk tiled xi ħniena, tkun rimi.

In-nies qalbhom ħażina ma jafux x’inhi ħniena, bħal ġisem li ma jħennx għal fetu mhux vijabbli u jagħmel abort (hekk tfisser rimi).

Qalb ħażina, jekk tobton ħniena, tarmi.

In‑nies qalbhom ħażina ma jafux x’inhi ħniena, bħal ġisem li ma jħennx għal fetu mhux vijabbli u jagħmel abort (hekk tfisser tarmi). Tobton tfisser tnissel.

Qalb niexfa ma tagħder lil ħadd.

In-nies ħżiena ma jafux jagħdru.

Qalb tajba trid is-sliem.

Min ikun qalbu tajba, dejjem ifittex li jagħmel il-ġid u jġib il-paċi.

Qatt tagħmel dak li tħoss fuq il-kuxjenza tiegħek li ma għandekx tagħmlu.

Min jisma’ mill-kuxjenza tiegħu jagħmel it-tajjeb.

Qatt tifraħ bid-deni ta’ ħaddieħor.

Tiħux pjaċir bid-deni ta’ ħaddieħor, għax għad jiġi żmien fejn tkun għaddej inti minn żmien diffiċli u tkun tixtieq lil min jgħinek.

Qattusa għaġġelija frieħ għomja tagħmel.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl-għaġla ma tkunx ħsibtha sew u tispiċċa tagħmel l-għażla l-ħażina.

Qattusa għaġġelija tagħmel ’l uliedha għomja.

Meta tieħu deċiżjonijiet bl‑għaġla ma tkunx ħsibtha sew u tispiċċa tagħmel l‑għażla l‑ħażina.

Rajna u ħsibna, morna u qisna, u kollox tlifna.

Minkejja li għamilna minn kollox biex l-affarijiet imorru tajjeb, xorta waħda ma rnexxilniex.

Ras li ma titkellimx tissejjaħ qargħa.

Min mhux kapaċi jitkellem meta jara l-ħażin huwa injorant tassew.

Sa l-għasafar fil-bejta jkollhom xi jgħidu.

It-tilwim u l-ġlied huma komuni ħafna.

Sargu tal-port b’gamblu jinten jinqabad.

Min mingħalih moħħu jilħaqlu għad isib lil xi ħadd li jgħaddih fil‑makakkerija u jagħmillu ħażen agħar. Sargu hija ħuta tal‑ispeċi Diplodus sargus.

Sargu xiħ b’gamblu jinten jinqabad.

Min mingħalih moħħu jilħaqlu għad isib lil xi ħadd li jgħaddih fil-makakkerija u jagħmillu ħażen agħar. Sargu hija ħuta tal-ispeċi Diplodus sargus.

Sebaħ fl-aħħar nhar il-ġahar.

Wieħed m’għandu qatt jitlef it-tama f’sitwazzjoni ħażina, bħal meta jisbaħ wara ġurnata mċajpra. Ġahar proprjament tfisser persuna li ma tarax sew.

Stenna, ja ħmar, sa ma tiġi r-rebbiegħa.

Ix-xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż-żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil-futur.

Ta’ b’għajn waħda hu sultan fost l-għomja.

Nies ta’ kompetenza limitata f'ambjent ta’ nies inkompetenti jidhru aħjar milli huma.

Ta’ kulħadd tasal.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Ta’ kulħadd tiġi.

Ix‑xorti ħażina li messet lili llum u li qed tgħaddini biż‑żmien biha, għad tiġi fuqek ukoll fil‑futur.

Tagħlaqx il-bieb tal-istalla meta ż-żiemel ikun ħarab.

Tiħux azzjoni meta jkun tard wisq, aħsiblu minn qabel.

Tagħmel il-ġid jisfalek deni.

Meta tagħmel il-ġid lil xi ħadd ma jibqax jafhulek, anzi jagħmillek il-ħsara.

Dak tal-aħħar ikollu d-dmir li jtemm il-ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix-xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s-superstizzjoni fejn il-fumigazzjoni kienet issir biex jitkeċċew l-ispirti ħżiena. Għalhekk ukoll, waqt il-funerali —...

Tal-ewwel ibewwel u tal-aħħar ibaħħar.

Dak li jkolli jagħmel l-ewwel xogħol, irid isegwi sew l-istruzzjonijiet u jibża’ mill-iżbalji. Dak tal‑aħħar ikollu d‑dmir li jtemm il‑ħimda li tkun qed issir, u b’hekk ilaqqat ix‑xogħol kollu li jkun għad fadal. Barra minn dan, kienet popolari s‑superstizzjoni fejn...

WERREJ →