Ommok tinkwieta ġenwinament għalik u martek moħħha biss fi flusek.
kategorija
il-familja
Omm l-ulied taqfel u tagħlaq il-bieb.
Omm tajba ma tħallix lill-uliedha jiġru barra.
Omm ir-raġel taqlik fit-taġen.
Il‑kunjata ma taħmilx lill‑mara ta' binha.
Omm ir-raġel moqlija fit-taġen.
Il-kunjata ma tinħamilx mill-mara ta' binha.
Nuqqas il-ġibda tal-ulied għall-missier u l-omm hi ingratitudni vili.
Ir-rispett lejn il-ġenituri minn uliedhom dejjem għandu jkun.
Nies ir-raġel taqlik fit-taġen.
Il-mara u l-membri tal-familja ta' żewġha ma jmorrux tajjeb flimkien.
Musrana barranija tidħol fiż-żaqq milwija.
Ta' ġewwa juruk iżjed rispett mill‑barranin.
Min ikollu tlieta ’l fuq jagħtu fil-buq.
Biex trabbi tlett itfal jew iżjed trid ħafna flus u enerġija.
Minn tifla joħorġu żewġt iħtien.
Ilqatt żewġ affarijiet f'daqqa. Ħtien huwa l-plural ta' ħaten (ħu martek).
Min ma jitkellimx ommu qaħba.
Min jaf li għandu tort jew għandu x'jaħbi ma jgħid xejn biex ma jinkixifx.
Min ma jibżax għall-fergħa lanqas għas-siġra ma jibża’.
Min ma jagħtix kas tal-edukazzjoni ta' wliedu, ma jagħtix kas tal-futur tagħhom.
Min ma jġibx rispett lil demmu jiġih hemm akbar minn hemmu.
Jekk ma ġġibx rispett lill-membri ta' familtek, uliedek jieħdu l-eżempju u jagħmlu l-istess miegħek.
Min ma jaħżinx lil demmu jiġih hemm akbar minn hemmu.
Jekk ma ġġibx rispett lill-membri ta' familtek (pereżempju billi tagħmel il-vistu meta jmutu), uliedek jieħdu l-eżempju u jagħmlu l-istess miegħek. Taħżen tfisser tagħmel il-vistu, f'dan il-każ.
Min jitma f’ħutu la flus fil-kexxun u lanqas f’butu.
Min jafda wisq f'ħutu jispiċċa b'xejn għax kollox jeħdulu.
Min jitlef lil ommu jirbaħ l-għera, min jitlef lil missieru jirbaħ il-ġuħ.
Dari kienu jbatu d-dar u t-tfal meta tmut l-omm, u kienu jbati fil-flus meta jmut il-missier.
Min jieħu lil ommna jsir għammna.
Napprezzaw lil dak ir-raġel li jiżżewweġ (= jieħu) lil ommna armla u jsir missierna tar-rispett (= għammna), għax jgħinna fil-flus. Dari n-nisa romol kienu jbatu ħafna meta jormlu.
Min jagħti ġidu f’ħajtu jaqla’ bil-mazza ta’ Kalabrajtu.
Min f'ħajtu jagħti ġidu kollu lil uliedu għandu jkun lest għal diżappunti kbar, għax uliedu jkunu ħadu li riedu u jinsewh.
Min irabbi l-klieb ma jkunx raġel tal-ħsieb.
Min irabbi l-klieb ma jkollux inkwiet, mhux bħal min irabbi t-tfal.
Min ikollu għalqa mal-baħar irid oħra r-raħal.
Dari l-bidwi kien isibha iktar bi tqila jasal sal-għalqa li tkun fejn il-baħar, u allura kien ikollu oħra aktar viċin ta' daru biex jgħajjex il-familja biha.
Min iħalli leħitu f’idejn it-tfal inittfuhielu.
Min ikun wisq twajjeb ma' wliedu, jagħmlu li jridu bih.
Minħabba l-vava tithejjem il-mamma.
Ir-rikonoxximent ta' xi ħaġa ħadu ħaddieħor flok min kien ħaqqu.
Min għandu l-ulied għandu l-hena bil-wied.
Min ikollu t-tfal ikollu ħafna ferħ.
Min għandu l-ulied għandu l-hemm bil-wied.
Min ikollu t-tfal ikollu ħafna inkwiet.
Min għandu lil mart missieru, għandu demla fuq ilsienu.
Meta l-missier jiżżewweġ mara oħra, it-tfal ma jmorrux tajjeb magħha.
Min għandu l-bniet jistħi jkollu l-klieb.
Il-bniet jitilfu rashom wara xi ġuvni u jinsew lil missierhom; wara kollox, il-klieb ikunu iżjed leali lejh minnhom!
Mhux fejn kull dwejra ssib siġra tal-ħummejra.
Mhux kull familja għandha l-paċi u l-hena. Ħummejra hija petunja (Petunia axillaris).
Meta xebba għaż-żwieġ mixħuta, tixxabbat ma’ xi tuta biex biha tikseb f’butha.
Xebba li tkun tixtieq tiżżewweġ, jeħtieġ li taħdem biex taqla' l-flus sabiex tgħajjex il-familja.
Meta tkun se tiżżewweġ, jekk ma tkunx miġnun, tiftakar li għad trid tbennen u tiġġennen.
Il-ħajja miżżewġa u t-trobbija tat-tfal jitolbu sagrifiċċji kbar.
Meta ssir ir-rabta taż-żwieġ, l-omm taħseb għal dak li hu meħtieġ.
Dari l-omm kien ikollha tibda taħseb għad-dota meta bintha tasal biex tiżżewweġ.
Meta l-qalziet tal-missier jiġi lill-iben, il-missier jista’ jmur jindifen.
Meta jikbru t-tfal, il-ġenituri ma jibqgħux ikollhom awtorità fuqhom.
Meta l-missier jagħmel Karnival, l-ulied jagħmlu r-Randan.
Meta l-missier ma jkunx bil-għaqal fil-flus, tbati l-familja kollha.
Mejda tajba, testment ħażin.
Min jonfoq il-flus li jkollu, lill-werrieta tiegħu ma tantx iħallilhom.
M’hemmx għedewwa eqqel minn ta’ ġewwa.
Ikunu n-nies ta' familtek stess li jħassrulek jew jaqtgħulek qalbek milli tilħaq l-għanijiet tiegħek.
L-użu tal-fies jiswa biex titma’ u tlibbes in-nies.
Jeħtieġ taħdem u tistinka għall-ġid tal-familja.
Loqma għalenija tiswa mija.
L-għaqda u l-paċi fid-dar huma ta' preġju kbir. Għalenija tfisser flimkien, magħqudin.
Li taqla’ għalik u li tfaddal għat-tfal.
Trid tkun lest biex lil uliedek tagħtihom għajnuna finanzjarja meta jiġu bżonnha. Fuq kollox, huma jirtuk wara mewtek.
Lil uliedek ħobbhom iżda turihomx.
Dari kienu jemmnu li jekk turi lit-tfal li tħobbhom, jagħmlu li jridu bik.
Li l-imdanna tħobb il-kenna, kien l-infern jinbidel f’ġenna.
Il-kunjata (l-imdanna) u l-kenna (mart binha) ma jinħamlux.
L-għedewwa tal-bniedem niesu.
Ikunu n-nies ta' familtek stess li jħassrulek jew jaqtgħulek qalbek milli tilħaq l-għanijiet tiegħek.
La titlef ir-raġel ikollok tbakkar u tagħġen.
In-nisa romol kienu jbati ħafna fl-antik biex irabbu familja.
La mara u lanqas tfal, u la kera u lanqas dar.
Raġel li ma jiżżewwiġx ma jkollux inkwiet.
L-akbar ġlieda ta’ bejn l-aħwa.
L-aħwa jkunu jafu lil xulxin sew u l-ġlied ikun ikbar.
Kull wild hu għaġbu.
Kulħadd għandu l-karattru tiegħu, kemm fuq livell individwali kif ukoll fuq livell ta' familja.
Kull razza għandha l-paljazza.
Kull familja għandha xi membru li jwaqqgħalha wiċċha l-art.
Kull min itewwem fil-ħelsien idewwem.
Il-ħlas ta' mara li jkollha tewmin idum. Itewwem tfisser ikollu tewmin.
Kull dar fiha l-imrar.
F'kull familja ssib il-problemi.
Kull andar għandu l-karfa tiegħu.
Kull familja għandha xi membru li jwaqqgħalha wiċċha l-art. L-andar huwa l-qiegħa għad-dris u l-karfa tkun bla valur.
Kelli wieħed, kelli tnejn, bla tbatija ma ġibt xejn.
It-trobbija tat-tfal dejjem diffiċli, ikollok kemm ikollok.
Karta bil-ġmied iġġib il-ġlied.
It-testment (= karta bil-ġmied) dejjem joħloq ħafna problemi bejn il-werrieta.
Jekk l-omm tkun żimlija, il-bint tkun imdorrija.
L-omm tinfluwenza ħafna lil bintha bl-eżempju li tagħti. Żimlija tfisser li tipprostitwixxi ruħha.
Jekk it-tfal tagħtihom il-lala, jitilgħu fuq rasek.
It-tfal jagħmlu li jridu bik jekk ma żżommilhomx ir-riedni.
Jekk il-qamar tħuf, issaħħan il-ġuf.
Dari kienu jemmnu li jekk mara timxi fid-dawl tal-qamar issir iżjed fertili.
Iż-żgħir kulma jagħmel jintgħoġob.
L-iżgħar membru tal-familja dejjem jiggustawh u jfissduh.
Iż-żgħar ħobż u xuwa, il-kbar ħobż u duwa.
Meta jkollok it-tfal, ikollok isseffaq wiċċek mal-problemi tagħhom ħajtek kollha. Xuwa hija xi ħaġa pjaċevoli u duwa hija mediċina.
Iż-żaqq bil-ħobż timtela.
Il-familja titmagħha bil-ħobż u l-ikel tajjeb, għalhekk jeħtieġ li tkun bil-għaqal u ma tberbaqx flusek.
It-twissija tal-omm tibqa’ tinfirex bil-fomm.
Il-pariri tal-ġenituri jibqgħu jgħoddu bejn il-ġenerazzjonijiet, għax ħadd ma jixtiqilna ġid daqshom.
It-tifel jixbah lil missieru.
L-ulied dejjem joħorġu jixbhu lill-ġenituri tagħhom.
Is-subien jaħsbu fix-xwieni u l-bniet jaħsbu fil-ġejjieni.
Dari s-subien kienu jfittxu xogħol fuq il-baħar, mentri l-bniet kienu jaħsbu biex ikollhom familja.
Is-snin bħall-aħwa, ma jixxibhux.
M'hemmx sena bħall-oħra, il-ħajja dejjem toffrilna l-ġdid.
Is-slejjef jisiltu s-swejjef.
Fil-familji jaf jinħoloq ġlied kbir. Slejjef huwa l-plural ta' silf, jiġifieri r-raġel t'oħt il-mara. Swejjef huwa l-plural ta' sejf.
Is-sieqja tajba iżda l-bir miksur.
Il-ġenituri, speċjalment dawk stabene, jafdaw wisq flus f'idejn uliedhom u jonfquhom bl-addoċċ, bħal bir li ma jżommx ilma.
Issemmi kemm issemmi dejjem ismek ittenni.
It-tfal tagħtihom ismijiet differenti iżda kollha kunjomok jieħdu.
Is-sawt ħareġ mill-ġenna u min iduqu jithenna.
Dari s-swat kien jitqies metodu ta' dixxiplina li jsaħħaħ il-karattru tat-tfal. Sawt huwa kastig.
Ir-rokon tad-dar ma jagħmlux għar.
Il-mara tad-dar m'għandhiex għalfejn tħossha inqas minn ħaddieħor, għaliex xorta xogħol tagħmel. Għar tfisser diżunur.
Inkella r-roqba, inkella l-ħobża.
Fil-passat ċerti xogħlijiet kienu riskjużi, bħal pereżempju xogħol il-baħħara, imma xorta kellu jsir biex taqla' x'tiekol u tgħajjex lill-familja. Ir-roqba tfisser l-għonq.
Inbid ġewwa, irqad barra.
Meta tixrob u tisker, aħjar tiġi f'sensik qabel ma tmur lura d-dar.
In-nemla mara bieżla u n-naħla raġel għaqli.
Jekk il-mara tkun bieżla daqs nemla u r-raġel ikun għaqli daqs naħla, il-familja tkampa sew.
Imsejkna dik it-tajra li tfaqqas f’bejta ħażina.
Min jitwieled f'ambjent familjari ħażin ikollu xortih ħażina.
Il-qroqqa tiġborhom il-flieles.
L-omm responsabbli minn uliedha, bħall-qroqqa li tieħu ħsieb il-flieles.
Il-qurdien fi xfar għajnejn ommu jidher għażżiel.
Il-ġenituri dejjem jaraw lil uliedhom bħala aħjar u isbaħ minn ulied ħaddieħor.
Il-qmis eqreb miċ-ċeppun.
Għandek tgħin lil qrabatek qabel ma tgħin lill-barranin. Ċeppun tip ta' sidrija, li tintlibes fuq il-qmis.
Il-qamar mimli imma le jsellimli.
Meta l-mara ma tarax demm mestruwali, dan huwa sinjal li rnexxielha tinqabad tqila. Il-qamar mimli jirreferi għall-fatt li jkun għadda xahar.
Il-qabla tgħajjat u l-muluda siekta.
Kollox ta' taħt fuq, bħall-omm li qed tiled (= il-muluda) li minflok tgħajjat bl-uġigħ tibqa' siekta u l-qabla (= il-majjistra) li minflok iżżomm il-kalma taqbad tgħajjat.
Il-musrana barranija fiż-żaqq tidħol milwija.
Ta' ġewwa juruk iżjed rispett mill-barranin.
Il-muluda stabret u l-qabla ħterqet.
Kollox ta' taħt fuq, bħall-omm li qed tiled (= il-muluda) li minflok tgħajjat bl-uġigħ tikkalma u l-qabla (= il-majjistra) li minflok iżżomm il-kalma taqbad tistressja (= ħterqet).
Il-logħob tal-idejn u t-teptip tal-għajnejn jinsabu f’ulied il-fsied u l-hejm.
Il-fsied ma jagħmilx ġid għall-iżvilupp tal-karattru tat-tfal.
Il-labra fiha l-ġabra.
Dari min kien jaf iħit kellu xorti, għax kien ilibbes il-familja mingħajr ma jonfoq ħafna flus.
Il-kokka lil uliedha tara l-isbaħ.
Il-ġenituri dejjem jaraw lil uliedhom bħala aħjar u isbaħ minn ulied ħaddieħor.
Il-karità l-ewwel id-dar.
Għandek l-ewwel turi mħabba u rispett lil tal-familja, qabel turihom lill-barranin.
Il-karba tal-ħlas iġġiblek in-ngħas.
L-uġigħ tal-ħlas tant huwa kbir, li l-karba tal-omm tħossha ġo qalbek.
Il-ħwejjeġ maħmuġin jinħaslu d-dar.
Il-ħażin li jiġri d-dar tmurx tgħidu lil ħaddieħor.
Il-ħbieb u l-qraba jidhru fil-waqt.
Il-ħbieb ta' veru u l-qraba li jimpurtahom minnek issibhom meta jkollok bżonnhom.
Il-ħela u x-xorb ifaqqru d-dar.
Min jaħli u jonfoq il-flus fix-xorb ikun qiegħed ipoġġi l-familja f'qagħda skomda.
Il-ġewwieni jaħlik u l-barrani jisbik.
Il-barranin jeħdulek saħħtek imma tal-familja jeħduhielek ħafna iżjed għax tħossok obbligat. Jisbik tfisser iġibek skjav.
Il-fula bint il-miżwed u r-razza tiġbed.
L-ulied dejjem joħorġu jixbhu lill-ġenituri tagħhom, kemm mid-dehra kif ukoll mill-karattru.
Il-fsied iħassar l-ulied.
Il-fsied ma jagħmilx ġid għall-iżvilupp tal-karattru tat-tfal.
Il-faqar iġib l-ulied fil-għaqar.
Min hu fqir ikompli jiftaqar. Għaqar tfisser miżerja.
Il-familja dejjem trid.
Biex trabbi familja spejjeż kbar.
Il-bosk ħatbu jaħarqu.
Dawk l-aktar qrib tiegħek (qraba u ħbieb) jistgħu jagħmlulek l-iżjed ħsara.
Il-borma taqlibha għal fommha, il-bint tixbah lil ommha.
L-omm għandha influwenza kbira fuq il-iżvilupp tal-karattru ta' bintha.
Il-beċċun qatt ma żaqq lil ommu.
Ir-rwol tal-ġenituri huwa li jieħdu ħsieb it-tfal.
Il-barrani jixwik u jieklok, ta’ ġewwa jixwik u ma jiklokx.
Tal-familja ma jaslux jagħmlulek il-ħsara li jaslu jagħmlulek il-barranin.
Il-barrani jaħlik imma l-ġewwieni jisbik.
Il-barranin jeħdulek saħħtek imma tal-familja jeħduhielek ħafna iżjed għax tħossok obbligat. Jisbik tfisser iġibek skjav.
Id-dar taħbi l-għawar.
Il-ħażin li jiġri d-dar tmurx tgħidu lil ħaddieħor. Għawar tfisser difetti.
Id-demm qatt ma jsir semm.
Minkejja li ma' tal-familja mhux dejjem immorru tajjeb, xorta naqbżu għalihom ma' ħaddieħor. Semm huwa velenu.
Ħwejjeġ maħmuġin taħsilhomx barra.
Il-ħażin li jiġri d-dar tmurx tgħidu lil ħaddieħor.
Ħobż il-fqir gerbubi u trid tiġri biex tilħqu.
Min ma jaqlax biżżejjed flus diffiċli jgħajjex il-familja. Gerbubi tfisser tond.
Ħadd ma jara isbaħ minn uliedu.
Il-ġenituri dejjem jaħsbu li wliedhom huma aħjar minn ta' ħaddieħor.
Għaref f’raħlu mhux mismugħ, jitkellmu warajh biex imaqdruh.
Xi membri tal-familja ma jġibulekx rispett.
Għal ħafna subien lesti l-bsaten u t-tmien, għal ħafna bniet lesti ċ-ċraret u l-biċċiet.
Dari s-subien biss kellhom opportunità għal karriera, il-bniet kienu jagħmlu biss ix-xogħol tad-dar. Tmien huma kpiepel.
Ġaħan beda minn qrabatu.
L-ewwel tagħlim dwar x'inhu tajjeb u ħażin mid-dar tieħdu.
Fuq il-binnija tidden is-sriedeq; kull ma tagħmel turix lil uliedek.
L-affarijiet u l-kwistjonijiet ta' bejn il-ġenituri m'għandhomx isiru jafu bihom it-tfal. Il-binnija hija bejta tat-tiġieġa.
Fost l-aħwa min bil-palju u min ikarkar ix-xatba.
L-aħwa kollha għandhom karattru differenti u kollha jsibu triq differenti.
Fil-ħarifa l-mara timla l-qaleb bil-ġbejna u tħawwad il-brejma bin-nejna.
Il-mara tad-dar għandha ħafna xogħol kemm fid-dar kif ukoll fit-trobbija tat-tfal. Il-brejma tirreferi għal skutella u n-nejna hija kelma tat-tfal għal ikel.
Fiċ-ċokon ajma rasi u fil-kobor ajma qalbi.
It-tfal iweġġgħulek rasek meta jkunu żgħar u jweġġgħulek qalbek meta jkunu kbar.
Fejn jieklu erbgħa jieklu ħamsa.
Meta tkun familja kbira, l-ikel ikun ħafna u jista' jiekol anke wieħed ieħor.
Dar ta’ ksir il-għonq tħarisx lejha.
Tiżżewwiġx lil min għandu l-inkwiet fil-familja.
Dar bla raġel niexfa bħat-taġen.
Dar mingħajr ir-raġel mhix kompluta.
Dar bla mara ma fihiex x’tara.
Il-mara żżomm id-dar fuq saqajha.
Borom żgħar għandhom widnejn kbar.
Dak kollu li t-tfal jisimgħu jmorru jgħiduh.
Bin it-tifla tilqgħu f’ħiġrek u bin it-tifel tagħtih b’riġlek.
Xi nanniet juru preferenzi bejn in-neputijiet.
Bil-ġmiel biss ma nimlewx żaqqna.
Fl-antik il-flus tad-dota kienu importanti ħafna fiż-żwieġ; is-sbuħija tal-mara ma kenitx biżżejjed.
Biex l-imdanna toqgħod mal-kenna d-dar trid tkun ġenna.
Il-kunjata (l-imdanna) u l-kenna (mart binha) ma jinħamlux.
Bħal min tisilfu, min iżżiegħel bih titilfu.
Meta żżiegħel wisq bit-tfal titlifhom, bħal meta tislef oġġett.
Bejta li tgħajjex fiha dellilha u sewwiha.
Dejjem għandek tieħu ħsieb darek.
Barrani jgħallik, ġewwieni jixwik.
Aktar faċli taħfer lil xi ħadd tal-familja minn xi ħadd barrani.
Il-qwiel kollha, f’post wieħed.